Lang niet alle ondernemers kiezen bij nieuwbouw voor diffuus glas. De één gaat mee in deze nieuwe ontwikkeling, de ander vindt het nog een onzekere investering. Hoe slijtvast zijn bijvoorbeeld de diffuse laag en de antireflectiecoatings en hoeveel licht laat het glas nog door na tien jaar? Het zijn vragen die velen bezig houden.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Diffuus glas is een belangrijk gespreksonderwerp bij nieuwbouw, weet Dennis Medema, innovatiespecialist Kas als Energiebron bij LTO Glaskracht. Regelmatig spreekt hij ondernemers die met hem van gedachten wisselen over de ontwikkeling van nieuwe glassoorten. Vrijwel voor iedere ondernemer staat de hoogst mogelijke lichtdoorlatendheid van het kasdek bovenaan het verlanglijstje, of het nu om groente- of sierteeltgewassen gaat. Diffuus maken van glas kost in principe altijd licht.
Overtuigend bewijs
De populariteit is bij tomaten- en komkommertelers het grootst. Dat is logisch, want bij deze gewassen is de afgelopen jaren al veel onderzoek gedaan. Daaruit bleek dat diffuus licht diep in het gewas dringt en een hogere productie oplevert. “Een meerderheid van de tomatentelers die nieuw bouwen kiest daarom voor dit type glas”, legt Medema uit. “Je mag dus wel stellen dat dit voor hen de standaard is geworden.”
Dat geldt nog niet voor andere gewassen. Paprikatelers hebben nog geen overtuigend bewijs dat het meer productie geeft. Hun keuze bij nieuwbouw is dus gebaseerd op aannames dat het een positief effect zal hebben of andere motieven. Van de nieuwbouwprojecten die dit jaar op de planning staan, wordt een aantal uitgevoerd met diffuus glas. Ook in de sierteelt duikt het hier en daar op. Ondernemers vinden het lastig om te kiezen, want welke overwegingen maken zij en beschikken zij wel over voldoende informatie?
Diffuus glas bij tomaat
In het nieuwe tuinbouwgebied PrimA4a in Rijsenhout bouwt tomatenteler Schenkeveld een nieuw bedrijf. Er was wat vertraging door de vondst van oude vliegtuigbommen op de nieuwbouwkavel, maar die zijn inmiddels verwijderd. Eind oktober zal in deze eerste kas een belichte teelt van start gaan.
Teeltmanager Berry Baruch vertelt dat dit hun eerste kas wordt met diffuus glas. Gekozen is voor glas met 50% haze en dubbele antireflectiecoating (AR). “Nee, we hebben nog geen ervaring met de teelt onder dit kasdek, maar we verwachten dat we het licht op deze manier dieper in het gewas kunnen brengen. Dat kan eigenlijk alleen maar goed zijn.”
Met 50% haze is het bedrijf aan de veilige kant gaan zitten, ondanks de positieve verhalen over glas met een hogere hazefactor. De ondernemers willen eerst aanzien hoe de teelt gaat verlopen in deze nieuwe kas. Baruch: “Dit wordt een echt leerjaar. Aan de hand van de ervaring die dit oplevert beslissen we welk glas op de volgende afdeling komt te liggen.”
In het zwaar door hagel getroffen Someren kiezen tomatentelers ook voor diffuus glas. Zowel Greenco als Wim Peters bedekt de nieuwe kassen met dit glas.
Maximale lichtdoorlatendheid
Tomatenkwekerij Solyco in Bergschenhoek bouwt momenteel ook een nieuwe kas. “Voor mij nog geen diffuus glas”, vertelt teler Gert-Jan van der Spek. Hij heeft juist gekozen voor helder glas, maar wel met dubbele AR-coating.
“Tomaat is een gewas dat veel direct licht kan verdragen. De plant wordt er generatief van. Dat is de manier van telen die bij me past”, legt hij uit. De teler is er nog niet helemaal van overtuigd dat glas met een haze op langere termijn evenveel licht blijft doorlaten. Hij geeft de voorkeur aan de hoogst mogelijke lichtdoorlatendheid van helder glas en schermt teveel aan direct licht weg. Mogelijk kiest hij daarbij voor een tijdelijke coating, bijvoorbeeld in augustus en afhankelijk van de weersomstandigheden.
Paprikatelers twijfelen
Terwijl minder dan de helft van de paprikatelers met een bestaande kas in de zomer kiest voor tijdelijke coatings (zie pagina 46) staan ondernemers die nieuw bouwen voor een lastige keuze. Hoogweg paprikabedrijven bouwt een afdeling in Marknesse met een diffuus kasdek, terwijl buurman Tas Paprika kiest voor helder glas. Firma Duijnisveld in De Kwakel is eveneens volop aan het bouwen. “Welk glas we ook zouden kiezen, het was al moeilijk om aan glas te komen”, vertelt Ruud Duijnisveld. “Kozen we voor glas met haze, dan zou de levertijd nog eens twee maanden langer zijn.” Afgezien daarvan kiest hij zeer bewust voor helder glas zonder coating.
“Het laatste woord is hier nog niet over gevallen”, gaat hij door. “Bij paprika staat nog niet onomstoten vast dat haze een meerproductie geeft. In dat geval gaat de meerprijs van het glas wel meetellen.” De teler vindt dat er nog veel meer duidelijk moet worden over de nieuwe glassoorten. Hoe bestendig is bijvoorbeeld de haze tegen het gebruik van chemische middelen tijdens de teeltwisseling? Had hij gekozen voor diffuus glas, dan zou hij misschien alleen met schoon water kunnen reinigen.
Hetzelfde geldt eigenlijk voor de AR-coating. Hoe zal deze zich houden onder het regelmatig gebruik van de dekwasser? Als deze laag van het glas slijt, neemt de lichtdoorlatendheid af. Dit alles in overweging genomen, besloot Duijnisveld om voor het meest heldere glas te gaan.
Eén jaar ervaring chrysant
Chrysantenkwekerij Arcadia in De Lier heeft intussen één jaar ervaring met diffuus glas met een dubbele AR-coating en 50% haze. De resultaten zijn dusdanig dat de nieuwbouw dezelfde glassoort krijgt.
“Het is lastig kiezen”, vindt Bart van Ruijven. “Op het moment dat je nog niet onder een diffuus dek teelt heb je nog geen ervaring. Maar nu, na een jaar, is dat nog moeilijk. De eerste resultaten van de teelt in onze nieuwste kas zijn erg goed, maar dat kan ook komen door nieuwe grond of door Het Nieuwe Telen. Toch voelt het als een stap vooruit.”
Van Ruijven heeft er voor gekozen om het gewalste glas met de diffuse kant naar boven te leggen. Door de vele teeltwisselingen, die gepaard gaan met opwaaiend stof, vervuilt het glas ook aan de binnenzijde. De bovenkant van het dek, die grover van structuur is, kan hij makkelijker reinigen met de dekwasser, die hij meerdere keren per jaar gebruikt.
Het diffuse glas laat meer UV-straling door. Dit heeft gevolgen voor de kleur van de chrysanten, heeft Van Ruijven afgelopen jaar ervaren. “Bij witte bloemen moet je opletten welke rassen je kiest. We hebben gezien dat sommige rassen de neiging hebben om iets roze te kleuren onder dit glas”, besluit hij.
Intense bloemkleur lelie
Een intense bloemkleur zag ook lelieteler Tim van der Marel uit Amstelveen, die in 2014 de eerste lelies teelde onder diffuus glas met 70% haze en AR-coating. Rassen die op hun oudere bedrijf in ’s-Gravenzande netjes wit bleven, kleurden in de nieuwe kas roze. In hun nieuwe kas wilden zij nog betere en zwaardere kwaliteit lelies telen, die zij onder het eigen merk Floriënt verkopen.
Inmiddels is er een nieuwe afdeling in aanbouw die op exact dezelfde wijze wordt uitgevoerd. Drie jaar telen onder het nieuwe kasdek geeft dus voldoende vertrouwen voor een vervolg.
Behoefte aan kennis
“Je ziet dus dat glas met een haze in opkomst is, maar dat telers behoefte hebben aan meer kennis over de nieuwe glassoorten”, meent Medema. “Veel vragen zijn er nog over vervuiling, slijtage en het gedrag van condens. De manier van condensvorming heeft invloed op de lichtdoorlatendheid. Een ‘film’ van water laat meer licht door dan druppels. Die film ontstaat onder andere doordat het kasdek hydrofiel is. Dit zou in de winter een positieve invloed hebben op de productie, omdat er dan veel condensvorming optreedt.”
Belangrijk vindt hij dat telers zowel bij de levering, maar ook in de jaren daarna, hun glas laten doormeten. Zo bouw je kennis op over het verloop van lichtdoorlatendheid over een langere periode en het effect daarvan op het gewas.
Samenvatting
Het meest besproken onderwerp bij nieuwbouw is de lichtdoorlatendheid van het glas. Ondernemers wikken en wegen bij de keuze voor helder of diffuus glas. Dat lang nog niet iedereen zich zeker voelt bij de keuze voor verstrooid licht blijkt wel uit hun beslissing. Nog veel telers gaan voor helder glas, zolang nog niet bekend is hoe diffuus glas zich houdt op langere termijn.
Tekst en foto’s: Pieternel van Velden en Studio G.J. Vlekke.
[/wcm_restrict]