[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Het Nieuwe Doen in Plantgezondheid is onderdeel van het Innovatiethema Duurzame Plantaardige Productie van de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen: een zeer breed programma, dat zich uitstrekt over alle plantaardige productiesectoren (inclusief veredeling en vermeerdering) en cross-overs heeft met andere topsectoren, zoals Agri&Food. Het programma richt zich op het verbeteren van de plantgezondheid op plant-, gewas-, bedrijfs- en ketenniveau.
“We mikken op robuuste, weerbare systemen op basis van natuurlijk evenwicht, geringe externe input en nagenoeg geen ongewenste output”, vat Willem Jan de Kogel samen. “In zulke systemen zijn de kringlopen optimaal en wordt het zelfregulerend vermogen van het systeem goed benut.”
Passend binnen kringlooplandbouw
Hiermee sluit het programma goed aan op de beleidsvisie voor een circulaire land- en tuinbouw die minister Schouten van LNV vorig jaar presenteerde. Dat is prettig, want de overheid is via de topsectoren een belangrijke initiator en co-financier van de vele projecten die nodig zijn om nieuwe kennis te verwerven en uit te dragen, systeemcomponenten te ontwikkelen en beproeven en deze tenslotte in de praktijk te implementeren.
“Het onderzoekprogramma is cruciaal voor de verdere ontwikkeling van ecosystemen in de circulaire kas”, stelt Helma Verberkt. “Ik wil ook graag opmerken dat de gevolgen voor de productie, productkwaliteit en het bedrijfseconomische rendement consequent worden meegewogen. Innovatie is van belang voor een toekomstbestendige glastuinbouw, maar moet wel passen binnen het economische handelingsperspectief van de ondernemers.”
Vier sporen
Om de gewenste robuuste, weerbare systemen te ontwikkelen, volgt het PPS vier sporen: weerbare gewassen, weerbare systemen (bodem/substraat/water en ecosystemen), slimme en innovatieve technologieën (onder andere detectie- en toedieningstechnieken) en een effectief duurzaam (biologisch en chemisch) middelen- en maatregelenpakket.
Bovendien vindt er voortdurend integratie plaats van fundamenteel/strategisch onderzoek tot en met valorisatie. Sommige uitkomsten zijn vertaalbaar naar meerdere sectoren en gewassen, maar dikwijls is een gewas- of sectorspecifieke aanpak wenselijk of noodzakelijk.
Steeds complexer
Vijf jaar na de start van het programma zijn tientallen projecten met meer of minder succes afgerond. Momenteel lopen er zo’n achttien projecten die voor de glastuinbouw relevant zijn en nog dit jaar staan er tien nieuwe op stapel. De Kogel: “De projecten zijn zeer divers qua teelten en omvatten fundamenteel en toegepast onderzoek. De vraagstelling en projecten worden ook steeds complexer. Dat is op zich logisch, maar het kost tijd om concrete tools te ontwikkelen waarmee telers echt iets kunnen. Van de petrischaal naar de kas is vaak een hele stap.”
“Meestal zijn meerdere stappen nodig om van een modelbenadering naar succesvolle toepassing te komen”, vult Verberkt aan. “De noodzaak daarvan blijft aanwezig, zeker wanneer je bedenkt dat de versnelde uitfasering van chemische middelen nog wel even zal aanhouden. In de tussentijd moeten telers wel mogelijkheden behouden om ziekten en plagen te weren. Het zou goed zijn wanneer men zich realiseert dat de milieubelasting door gewasbescherming in de glastuinbouw tussen 2004 en nu al met zo’n 95% is verminderd. Dat is een enorme prestatie. Het stemt mij in elk geval optimistisch dat de transitie naar een circulaire glastuinbouw door blijft lopen. Over een jaar of tien moet dat proces min of meer zijn voltooid, al blijft het zich daarna natuurlijk verder ontwikkelen en vernieuwen.”
Luis hèt toekomstige probleem
Zonder volledig te willen zijn – zie hiervoor onder andere de Kennis- en Innovatieagenda van de Topsector T&U en het dossier Het Nieuwe Doen op de website van Glastuinbouw Nederland – stippen de programmamanagers enkele nieuwe projecten aan die de diversiteit illustreren. Hiertoe behoren twee projecten die inzoomen op biologische bestrijders (generalistische predatoren en jaarrondsystemen), het overkoepelende weerbaarheidsproject (deels in samenwerking met Europese universiteiten en proeftuinen), natuurlijke weerbaarheid tegen meeldauw in roos en gerbera, risicoverlaging voor bacteriële infecties (anders dan via sterilisatie), on-site detectietechnieken voor fytosanitaire monitoring & controle en een nieuwe milieu-indicator voor gewasbeschermingsmiddelen.
Voor de sector veredeling en uitgangsmateriaal (Plantum) staan er projecten op stapel die gericht zijn op resistentiemechanismen tegen trips in chrysant en wittevlieg in onder meer roos en poinsettia. “Bemisia, oftewel wittevlieg, is momenteel een echt knelpunt binnen de glastuinbouw”, stelt Verberkt vast. “Ik ben er overigens van overtuigd dat luis het probleem van de toekomst zal worden, mede door het wegvallen van integreerbare middelen.” Hopelijk draagt het fundamentele onderzoeksproject dat ouderdomsresistentie tegen luis in suikerbiet moet ontrafelen bij aan oplossingen in andere gewassen.
Leergang en IPM-bijeenkomsten
In het verlengde van het PPS-programma ontwikkelt en organiseert Glastuinbouw Nederland activiteiten waarin zowel algemene als specifieke kennisoverdracht rond duurzaam telen centraal staat. Zo is er de Leergang weerbaar telen, waaraan inmiddels zo’n dertig telers hebben deelgenomen. Op gewasniveau vinden er regelmatig IPM-bijeenkomsten plaats. Naast het uitwisselen van kennis en praktijkervaringen wordt er geregeld ingezoomd op actuele knelpunten en nieuwe methoden om die knelpunten aan te pakken.
Zowel de leergang als de bijeenkomsten voorzien in een groeiende behoefte. “Telers willen vooruit, liever vandaag dan morgen”, aldus Verberkt. “Dat commitment – ook als het gaat om de financiering van onderzoek – bleek tevens tijdens de laatste ronde waarin we voorstellen konden indienen bij de Topsector. Als het aan het bedrijfsleven had gelegen waren er meer projecten goedgekeurd, maar het budget van de overheid vormde nu de beperkende factor.”
Samenvatting
Het Nieuwe Doen in Plantgezondheid is een breed opgezet PPS-programma dat de ontwikkeling van robuuste, op weerbaarbaarheid en natuurlijke kringlopen gerichte productiesystemen moet bevorderen. Sinds de start in 2013 zijn er al tientallen projecten afgerond. Op dit moment lopen er achttien en in de loop van 2019 komen er tien bij die voor de glastuinbouw relevant zijn. Er lijkt bij overheid en bedrijfsleven meer dan voldoende draagvlak aanwezig om het programma ook in de jaren daarna te kunnen voortzetten.
Tekst en beeld: Jan van Staalduinen.
Tiende PlantgezondheidEvent Glastuinbouw op 21 maart in Bleiswijk
Op donderdagmiddag 21 maart organiseren Glastuinbouw Nederland en Wageningen University & Research businessunit Glastuinbouw in samenwerking met Plantum voor de tiende keer het PlantgezondheidEvent.
Diverse sprekers staan stil bij wat er in de afgelopen tien jaar is bereikt, belichten de actualiteit en geven een doorkijk naar 2030. Er is aandacht voor nieuwe ontwikkelingen in gewasbescherming, biologische bestrijding, plantweerbaarheid, resistentieveredeling en weerbare teeltsystemen. Bezoekers ontvangen ook informatie over nieuwe ziekten en plagen en krijgen methoden aangereikt om deze te voorkomen. Workshops en rondleidingen langs innovatieve proeven completeren het programma, dat om 18.00 uur wordt afgesloten met een lopend buffet. Het complete programma is (binnenkort) te zien op de website van Glastuinbouw Nederland.
[/wcm_restrict]