[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Distributienetten dienen berekend te zijn op piekbehoeften. Dat geldt ook voor de elektriciteitsmarkt, die al geruime tijd groeit. De almaar toenemende vraag stelt de landelijke en regionale netbeheerders voor grote uitdagingen, want met de uitbreiding en verzwaring van netwerken is veel tijd en geld gemoeid. Die verzwaring wordt deels overbodig wanneer bedrijven bereid zijn om hun stroomverbruik te verschuiven naar momenten dat er ruimschoots voldoende capaciteit vrij is. Glastuinbouwbedrijven zijn daar met hun WKK’s en groeilichtinstallaties bij uitstek geschikt voor, weten de mensen van Westland Infra Netbeheer, één van de drie businessunits van het regionale netwerkbedrijf Juva.
“We kunnen niet tot in het oneindige kabels in de grond stoppen om in elke willekeurige piekvraag te voorzien”, stelt manager markt & regulering Arno van Scheijndel. “Flexibilisering in het verbruik is de sleutel om congestie te beperken en het bestaande net efficiënter te benutten. Daar heeft iedereen baat bij, want het voorkomt veel extra kosten die anders geheid worden doorberekend.”
Zoektocht naar oplossing
Drie jaar geleden startte Van Scheijndel zijn zoektocht naar een passende oplossing. Hij realiseerde zich dat financiële prikkels en versoepeling van contracten gedragsverandering kunnen bevorderen, maar energiebedrijven zijn aan strenge regels gebonden en toezichthouder ACM bewaakt dit goed.
“Als je van de gebaande paden wilt afwijken, zijn goede argumenten nodig én goedkeuring van vele partijen die op de Nederlandse elektriciteitsmarkt actief zijn”, licht hij toe. Het kostte hem veel tijd en moeite om een formule te vinden waarin iedereen zich kon vinden. “Voor ons was op voorhand duidelijk dat de glastuinbouw een rol zou moeten vervullen”, vervolgt Van Scheijndel. “Met hun WKK’s en groeilichtinstallaties kan een beperkt aantal klanten toch een behoorlijk verschil maken in zowel stroomafname als teruglevering aan het net. Energiebedrijven die de tuinbouw goed kennen, zoals Agro Energy en Powerhouse, steunden ons direct. Om ook de rest te overtuigen, hebben we wel wat water bij de wijn moeten doen.”
Drie jaar ontheffing voor proef
Vorig jaar kreeg Westland Infra Netbeheer groen licht van ACM voor een proefproject, gekoppeld aan een tijdelijke ontheffing van drie jaar. Honderd tuinbouwbedrijven (vestigingen) mogen dit jaar meewerken aan de proef, die de naam Smart Grid Westland draagt. Bij succes wordt de regeling per 1 januari 2020 opengesteld voor alle klanten.
De deelnemers krijgen een connectie met een server van Westland Infra, dat zich het beste illustreert als een door de netbeheerder bediend verkeerslicht. Van Scheijndel: “Met behulp van kleursignalen geven wij een etmaal van tevoren aan op welke momenten van de dag wij een hoog (rood), gemiddeld (oranje) of laag (groen) verbruik verwachten. Die verwachting wordt op de dag zelf geactualiseerd. In de contracten is flexibele ruimte gecreëerd, waardoor deelnemers in een periode van groen bovenop het gecontracteerde transportvermogen meer mogen afnemen tegen zeer gereduceerde kosten. Dat maakt het interessant om juist dan te belichten en hier vanaf te zien op momenten dat het net zwaar wordt belast.”
Een dergelijke flexibilisering biedt volgens de manager nog een tweede voordeel: “Op sommige momenten is er wel behoefte aan groeilicht, maar niet aan warmte. Die warmte wordt dan soms weggekoeld, waarbij energie verloren gaat. Op dergelijke momenten is er vaak voldoende ruimte op het net voor extra levering. Door dat aantrekkelijker te maken, hoeft de WKK niet te draaien en kunnen we die scheve situatie rechttrekken.”
Veel belangstelling
Om de interactie tussen netbeheerder en klant en een snelle opvolging mogelijk te maken, dienen de computers aan beide kanten verbonden te zijn. Dat vergt aanpassingen, ook aan de schakelboxen voor de belichtingsinstallaties. Gespecialiseerde bedrijven zoals Enova en DNO zijn nu druk bezig om de eerste 25 klanten gereed te krijgen. Die zijn samen goed voor 60 MW flexvermogen. Vanaf 1 april wordt de groep uitgebreid tot 100 deelnemers. Aan belangstelling zal het niet ontbreken, want voor de eerste tranche hadden zich al 125 gegadigden aangemeld en was er een notariële trekking nodig om de 25 plaatsen toe te wijzen.
“Onze verwachtingen zijn hoog gespannen, maar het is niet gezegd dat dit format de eindoplossing is om de gewenste flexibiliteit te realiseren”, zegt de manager tot besluit. “Ik reken er op dat het model in de loop van de tijd zal veranderen en dat is prima. Wat telt, is dat we hiermee waardevolle ervaring opdoen die later veel breder kan worden benut.”
Flexibel energiemanagement stelt hogere eisen aan automatisering
Leveranciers van stuurprogrammatuur krijgen veel vragen over het slimmer managen van elektrisch vermogen, lichtinstallaties en WKK’s. De ontwikkeling van smart grids en andere vormen van congestiemanagement werkt dat in de hand.
“Er is sprake van een toenemende interactie tussen energiemodaliteiten binnen en tussen bedrijven, en tussen tuinbouwbedrijven en netwerkbedrijven”, zegt René Hofman van Priva. Samen met collega Peter Mos legt hij uit hoe de procesautomatiseerder, Energie Combinatie Wieringermeer (ECW) en de daarbij aangesloten tuinbouwbedrijven op deze ontwikkeling inspelen.
Efficiënter managen
Om overbelasting van het landelijke net te voorkomen, sluit de landelijke netbeheerder Tennet ‘standby’ contracten af met partijen die vrijwel acuut veel vermogen kunnen afnemen. Energie Combinatie Wieringermeer draait mee met een contract voor 80 MW noodvermogen.
“De Wieringermeer is een bijzonder gebied met een klein aantal megabedrijven, die jaren geleden hun eigen energiebedrijf hebben opgezet”, legt Peter Mos uit. “Het is niet verwonderlijk dat zij op dit vlak voor de muziek uit lopen. Wij kregen de vraag om het bestaande besturingsplatform Connext zodanig aan te passen, dat de bedrijven en ECW hun smart grid nog efficiënter kunnen beheren. Niet alleen ten aanzien van elektriciteit, maar ook qua aardwarmte en aardgas. Het contract met Tennet vormt daarbij een extra uitdaging. Wanneer de nood aan de man is en de aangesloten bedrijven ineens volop moeten belichten, valt er wel het een en ander in goede banen te leiden.”
Datacommunicatie en informatie
“Binnen het smart grid heeft elk bedrijf eigen targets, maar het is mogelijk om onderling uit te wisselen”, vult Hofman aan. “Zo kunnen de verschillende resources binnen het verdeelgebied optimaal worden aangewend. Of dat ook lukt, hangt af van de datacommunicatie tussen alle betrokken partijen en van de wijze waarop data worden geanalyseerd en vertaald in managementinformatie. Connext neemt geen beslissingen, maar creëert hoogwaardige managementinformatie en voert de beslissingen van de gebruiker uit. In smart grids gaat dat gepaard met een grotere complexiteit en meerdere beslissingsniveaus. Daar werken we aan. Waar het kan met algemene uitbreidingen en aanpassingen, waar nodig met maatwerk.”
Mos: “Een nieuwe stap is het geschikt maken van Connext voor de cloud. Dat is op gridniveau in principe goed te realiseren en ook wenselijk, maar het kost uiteraard wel wat tijd. De samenwerking met ECW vormt een ideale opmaat naar de ‘next generation’ in sturingsprogrammatuur.”
Samenvatting
Door elektriciteitsnetten efficiënter te benutten vindt er minder congestie plaats, kan verzwaring worden uitgesteld en blijven de transportkosten beter beheersbaar. Dit vereist de bereidheid van afnemers flexibeler stroom af te nemen en terug te leveren. Glastuinbouwbedrijven kunnen hierin een actieve rol vervullen. Een Westlandse netbeheerder heeft van toezichthouder ACM een ontheffing gekregen voor een driejarige proef (Smart Grid Westland) om de mogelijkheden te verkennen.
Tekst: Jan van Staalduinen.Beeld: Studio G.J. Vlekke en Jan van Staalduinen.
[/wcm_restrict]