Een high tech kas laten bouwen is één ding; ermee werken is heel andere koek. Bedrijven in landen zonder tuinbouwtraditie hebben vaak behoefte aan hoogfrequent advies. Door monitoring op afstand wordt dat een stuk eenvoudiger. Een nieuw systeem dat de afgelopen jaren werd ontwikkeld is op den duur ook voor Nederlandse bedrijven interessant bij sturen op afstand of bedrijfsvergelijking.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Advies op afstand is alleen goed mogelijk als de teler voldoende betrouwbare gegevens aanlevert over zowel het klimaat als het gewas. Dat geldt zowel voor bedrijven in Nederland als in het buitenland. “Het is soms moeilijk om eenduidige informatie te krijgen. Die komt vaak uit verschillende bronnen en heeft heel verschillende vormen: van klimaatcomputergegevens tot Excel-sheets en soms zelfs handgeschreven informatie”, vertelt Wim van der Ende. Hij is manager van de support desk van adviesorganisatie Delphy, die onder andere teeltbedrijven in het buitenland ondersteunt op afstand.
Het is dus geen rare gedachtegang om de gewenste gegevens eenduidig op afstand te verzamelen en zoveel mogelijk geautomatiseerd. “De afgelopen twee jaar werkten we aan het ‘crop monitoring system’ – gesubsidieerd vanuit het EFRO-programma van de Europese Unie – om telen op afstand mogelijk te maken. Alle bestaande informatiestromen uit de kas worden uitgelezen, aangevuld met extra gewasmetingen”, vertelt hij.
Volgen wat er gebeurt
Het systeem is nu praktijkrijp en de eerste klant in Azerbeidzjan wordt ermee bediend. Daarnaast loopt nog een demonstratieproef in het Improvement Centre in Bleiswijk. De werknaam van het systeem is voorlopig Dashboard. “De eerste stap in het systeem is monitoring; dus volgen wat er gebeurt. De tweede stap is optimaliseren van de processen”, zegt Van der Ende.
Het systeem verzamelt zelf een groot aantal gegevens uit de klimaatcomputers van het bedrijf op afstand, zoals de ontwikkeling van het kasklimaat, de instellingen voor alle apparatuur en de daadwerkelijke inzet van verwarming, scherm, luchtramen en dergelijke. Ook teelt- en oogstregistratie spelen een belangrijke rol. Via het dashboard kan de adviseur continu meekijken.
Voor de gewasgegevens moet de teler zelf zorgen door kopdikte te meten (nu nog handmatig met een schuifmaat), evenals bladlengte (met een rolmaat), zetting en dergelijke. Ook kan hij foto’s opsturen. “Twee keer per week tien foto’s, gemaakt volgens een bepaald protocol. Het gaat vooral om de trend”, geeft Van der Ende als voorbeeld. Een stap verder zou permanent camerazicht op het gewas zijn. Dat belast de database met zeer grote bestanden, maar er zijn wel technische oplossingen voor beschikbaar.
Teeltplan als leidraad
Bij de optimalisatie is het teeltplan de leidraad voor de adviezen. Advies op afstand begint dan ook met zo’n teeltplan, waarin zaken staan als plantdatum, plantafstand, snoeibeleid, etmaaltemperatuur, enzovoorts. Als de klimaatmetingen te ver afwijken van de gewenste waarden, klinkt er een alarm, zowel bij de teler als de adviseur. De teler kan dan actie ondernemen zoals de raamopening of scherminstelling veranderen. Bij grote afwijkingen is soms extra advies nodig.
“Dagelijks en wekelijks maakt het systeem rapporten met bijvoorbeeld de afwijkingen van de bandbreedte. Dat is een basis voor de gesprekken met de teler. We begeleiden nu al sommige van zulke bedrijven zeer intensief. Ze vragen ons zelfs wel de instellingen in de klimaatcomputer te veranderen, maar dat doen we in principe niet”, vertelt hij.
Managementscenario’s
Het huidige systeem is gericht op teeltoptimalisatie. Maar de volgende stap is optimalisatie van de hele bedrijfsvoering door rekening te houden met arbeidsregistratie, opbrengstprijzen, kostenontwikkeling van energie en dergelijke. Ook zijn er verschillende managementscenario’s door te rekenen. Dan is echte bedrijfsleiding op afstand mogelijk en zou er op het bedrijf zelfs een managementlaag kunnen verdwijnen. In Nederland zal dat niet snel gebeuren, is Van der Endes overtuiging, maar in het buitenland worden grote glastuinbouwprojecten opgezet door investeerders die, na de aanloopperiode, garantie willen dat de bedrijfsvoering op peil blijft zodat hun investering rendeert.
Inzichtelijk maken
De adviseur denkt dat ‘digitaal telen’ in de nabije toekomst ook voor Nederlandse bedrijven interessant is. “Bedrijven met meerdere locaties zouden er baat bij kunnen hebben, maar de eenduidige en complete manier van gegevens verzamelen is ook nuttig bij bedrijfsvergelijking, bijvoorbeeld binnen een telersvereniging. Verder wordt het steeds belangrijker voor Nederlandse bedrijven om met behulp van ‘business intelligence’ te berekenen wat het effect is van bepaalde (investerings-)keuzes op de bedrijfsvoering. Een managementinformatiesysteem dat rekening houdt met de financiële en de teelttechnische kant van het bedrijf is noodzakelijk om het gehele bedrijf door te kunnen berekenen en inzichtelijk te maken. Dit systeem gaat dat mogelijk maken. Oogstvoorspelling wordt eveneens een heel belangrijk item”, zegt hij.
Tot slot: “Recent onderzoek van Wageningen Economic Research (voorheen LEI) laat zien dat tuinbouwbedrijven op ICT-gebied achterblijven en dat degene die wel investeren in managementsystemen een hoger rendement kunnen halen. Dit soort systemen kan daaraan bijdragen”, geeft hij aan.
Samenvatting
Advisering of sturing op afstand drijft op goede gegevens. Er is een nieuw systeem ontwikkeld om gegevens van klimaat, instellingen, oogst en gewasontwikkeling te combineren op één dashboard. Op grond daarvan kan de teelt worden bijgestuurd. Een volgende stap is managementoptimalisatie.
Tekst: Tijs Kierkels. Foto’s: Wilma Slegers.[/edd_restrict]
[/wcm_restrict]