Bij metingen in de glastuinbouwpraktijk blijkt dat er na de jaarlijkse reiniging van het kasdek ongeveer 5% meer lichttransmissie is. En laat licht nu net de belangrijkste groeifactor zijn. Daarbij komt dat onvoldoende reiniging zorgt voor een versnelde veroudering van het kasdek. Denk bijvoorbeeld aan vuilophoping tussen de strips en het glas. Uiteindelijk kan dit zelfs leiden tot glasbreuk, slecht functioneren van coatings en lekkages. Datzelfde geldt voor een foutief gebruik van dekwassers en schoonmaakmiddelen.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Weer en wind maken kasdekken vies, zowel van binnen als van buiten. Het reinigen van glasopstanden is dan ook een vanzelfsprekende handeling voor telers. Het doel is duidelijk: 1% meer licht, betekent 1% meer productie en dus 1% meer omzet.
Reinigingsmethoden
Grofweg zijn er twee soorten reinigingsmethoden: handmatig en machinaal. Bij kleinere kasopstanden of dekken die niet dicht kunnen, is handmatig schoonmaken een goede oplossing. Telers of loonwerkers gaan met de nodige veiligheidsmaatregelen het dek op om te spuiten. Werken op grote hoogte brengt echter allerlei gevaren met zich mee, een veiligheidsharnas wordt dan ook zeker aangeraden. Daarnaast is er het advies om gebruik te maken van een gootwagen. Dit maakt het lopen door de goten eenvoudiger/stabieler.
Machinaal reinigen is veiliger. Een kasdekreiniger is een machine met borstels die is geplaatst op een platform dat zich automatisch over de kappen van het kasdek beweegt. De bediening van zo’n dekwasser gebeurt vanaf de grond en eventueel geheel automatisch. In het verleden trad er nog wel eens schade op aan het kasdek, doordat een te zware machine over een licht kasdek rolde. De vervormde goten waren niet direct zichtbaar, maar leidden onherroepelijk tot problemen bij storm of sneeuwdruk. Sindsdien worden de installaties en constructies beter op elkaar afgestemd.
Servicerailconstructies
Voor een veilig gebruik van kasdekreinigers, krijtmachines en reparatiewagens hebben leveranciers van kasdeksystemen, loonbedrijven en producenten van dekreinigingsmachines afgesproken dat zo’n apparaat 600 kilo mag wegen mits er sprake is van een gelijkmatige verdeling over de vier wielen. Ook moeten de ‘einde goot beveiligingen’ op orde zijn.
TNO Consultant Leo van der Knaap legt uit dat TNO rekentools in het programma CASTA/Kassenbouw heeft opgenomen om veilige servicerailconstructies te ontwerpen. Met de leveranciers van aluminium kasdeksystemen is een methode ontwikkeld, waarmee de bedrijven in eigen beheer kunnen testen en beoordelen of een goot geschikt is om er met een kasdekreiniger in te rijden. Naast het gewicht zijn het materiaal en de breedte van de wielen belangrijk. Uit de testen blijkt altijd, dat wielen met een rubberen loopvlak nodig zijn. Die slijten wel wat sneller, maar geven geen blijvende afdruk in de goot. Het is aan de gebruiker om deze specificaties serieus op te volgen.
Hogere eisen
Meerijden met een kasdekreiniger om te kijken of alles goed gaat, is absoluut niet de bedoeling. Dat is al snel weer 90 kilo erbij. “Gelukkig komt het in de praktijk tegenwoordig minder frequent voor, maar beschadiging van een aluminium goot heeft heel vervelende gevolgen voor ruiten in het kasdek.”
Kees Kipping van adviesbureau DLVge vindt bovengenoemde normering aan de lage kant. “In de praktijk is het platform vaak zwaarder. Dit ondervangen we nu door in onze bestekken hogere eisen te stellen. Dus 700 kg in plaats van 600 kg voor een 4 meter kapmaat met een gootlengte van minimaal 100 meter. Dit bepaalt mede het gewicht van het platform door de met water gevulde slang.”
Etsende werking
Een ander punt waarover goed moet worden nagedacht, is de keuze van het schoonmaakmiddel. Kipping wijst op het gevaar van fluoride houdende of hoog loog-, zuurachtige schoonmaakmiddelen. “Gehard of diffuus glas en glas met speciale coatings, zoals AR, kun je niet zomaar reinigen met deze middelen. Door de etsende werking kan onherstelbare schade ontstaan. Vraag daarom altijd de restricties op bij de glasleverancier. Let op: dit geldt zowel voor het schoonmaken van de buitenzijde van het kasdek als de binnenzijde. De schoonmaakmiddelen moeten zijn toegelaten om op het oppervlaktewater te kunnen lozen.”
In de praktijk kiezen telers en loonwerkers dan ook vaak voor reiniging met schoon, warm water. Dat is bovendien meestal beter voor het gewas, meldt Aad van Holsteijn van Delphy. “Bedrijven met potplanten zijn zelden leeg, dus het gebruik van chemische middelen – denk aan dampvorming – is lastig. Bij deze teeltgroep is soms zelfs het gebruik van water al problematisch. Bij de opkweek van phalaenopsis bijvoorbeeld moet je kouval voorkomen. Water betekent ook vaker wassen. De werking is minder en dus moet je het beter bijhouden.”
Kasdekreiniger verplichten
Toch adviseert Van Holsteijn zijn klanten minimaal een keer per jaar zowel de binnen- als buitenkant goed te reinigen. Het levert groei en dus geld op. En aangezien kassen tegenwoordig veel langer meegaan, is goed onderhoud in belang van de constructie. Zijn collega René Corsten, specialist sierteelt, herkent de frequentie van één keer per jaar. “Telers beseffen heel goed dat een lichtdoorlatende kas essentieel is voor hun product. Veelal wordt er gereinigd met warm water onder druk. De werkzaamheden besteden ze haast altijd uit aan een loonwerker.”
Carlos Jansen, verantwoordelijk voor de groenteteelt bij Delphy ziet een hogere schoonmaakfrequentie bij zijn telers. “Gemiddeld zo’n 3 à 4 keer per jaar. Sommige tomatenbedrijven wassen zelfs 20 keer per jaar hetzelfde stuk kasdek, maar die bezitten dan wel een eigen reinigingsinstallatie.”
De schoonmaakbeurten vinden voornamelijk plaats in het voorjaar en najaar, wanneer de ramen dicht zijn. In die periode wordt elk beetje extra licht direct vertaald in meer productie. “In de zomer is dat niet het geval omdat de dissimilatie veel hoger is. En is dit operationeel ook niet mogelijk vanwege de raamstanden die te ver open staan. Goed reinigen is zó belangrijk! De bank zou moeten verplichten dat als je een nieuwe kas koopt er standaard een kasdekreiniger bij moet zitten. We kopen kasconstructies met zoveel mogelijk lichtwinst, maar vervolgens laten we ze vervuilen.”
Praktijk bezuinigt snel op kasdekreiniging
Hein Wubben van Sproeibedrijf Paul Sosef ziet in de praktijk weinig spectaculaire vernieuwingen op het gebied van kasdekreiniging.
“De meeste kasdekken worden tegenwoordig met een dekwasser geborsteld. Grote groentetelers hebben er eigenlijk altijd zelf een. Bij kassen die te klein zijn voor de machines, gaan we zelf nog het dek op. Onze klantenkring klopt ongeveer een keer per jaar aan voor een schoonmaakbeurt. In de praktijk is het helaas een van de eerste posten waarop telers bezuinigen. Ja, dat is eigenlijk precies omgekeerd. Ik snap de opmerking dat je juist schoon glas moet hebben om je opbrengst te verhogen. Maar of dat daadwerkelijk 1% in de opbrengst scheelt, daar zet ik vraagtekens bij. We hebben zoveel stappen gemaakt met grote ruiten en smalle aluminium roeden, dat de optimalisatie door schoonmaken volgens mij minimaal is, zeker als je het kasdek jaarlijks reinigt.”
Geen issue meer
Wat naar zijn mening wel belangrijk is bij schoonmaken, is het onderhoud van de constructie. “We spuiten mossen en vuil weg uit de goten. Klanten vragen nog met regelmaat om ReduClean, ook bij vuil glas werkt dat redelijk, en om Flusol-Forte. Bij gecoat glas wordt dat wat lastig ja. Goed borstelen wordt daarom steeds belangrijker. Voor dat werk moeten de luchtramen dichtzitten. En tja, beschadigingen van kassen door foute dekreinigingsmachines is volgens mij al lang geen issue meer. De wassers en kassen zijn dankzij normen in de vorige eeuw naadloos op elkaar afgestemd. Dat gaat eigenlijk altijd goed.”
Samenvatting
Schone ramen bevorderen de lichtinval in de kas. Dat is belangrijk voor voldoende groei. De frequentie van reiniging verschilt per gewasgroep en ondernemer. Steeds meer bedrijven bezitten een eigen dekwasser om de ramen machinaal te borstelen. De goten worden vaak eerst handmatig vrijgemaakt van mossen en vuil. Voorzichtigheid is geboden bij de keuze van schoonmaakmiddelen. Fluorhoudende middelen kunnen sommige nieuwe glastypen namelijk beschadigen.
Tekst: Jojanneke Rodenburg. Foto’s: Wilma Slegers en Van der Waay.
[/wcm_restrict]