Potplantbedrijven die handel doen met Engelse markt, hebben te maken met een ‘peat-free’ lobby. Afnemers en consumenten daar vragen steeds vaker om veenvrije mengsels. In welke mate deze ontwikkeling zich voortzet, is onbekend. De sector wacht het liever niet af en onderzoekt alvast de alternatieven. Half april eindigde een proef met kalanchoë op kokossubstraat, geïnitieerd door de telers SV.CO en KP Holland.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
R&D medewerker Dirk Zwinkels van substraatleverancier Van der Knaap begeleidde de proef van 75 m2 in het eigen proefcentrum ‘de Kas’ in Honselersdijk. Hier stonden 9 tafels met 3 cultivars die elk op 3 verschillende substraatmengsels werden geteeld. De kalanchoëproef richtte zich op drie rassen: Amarillo (geel), Nando (roze) en Paloma (wit). “We beproefden verschillende teeltmedia. Het eerste mengsel was een substraat van meerdere veenvrije grondstoffen, waaronder kokos. Het tweede substraat bestond uit 100 procent kokos en als controle gebruikten we standaard veensubstraat.”
Sneller in bloei
Grote kalanchoëbedrijven volgden de proef nauwkeurig. “Natuurlijk is dit voor ons interessant”, benadrukt Sander Verbeek van SV.CO. “Alternatieve substraten hebben onze aandacht en kokos blijkt een goede vervanger van veen. Dat blijkt wederom uit deze proef. Ons oordeel? Er is absoluut meer mogelijk dan vooraf gedacht. We hebben de proef nauwkeurig nagelopen, waar nodig gestuurd en het eindproduct beoordeeld. Een stukje praktijkervaring, zeg maar.”
Ook Hans van der Knaap van KP Holland is blij dat ze hebben geparticipeerd in de proef. “Het maakt je blik wat breder. Niet dat we gelijk overgaan, maar het is zeer zeker mogelijk om een goede kalanchoë te telen op kokossubstraat. Dat geeft vertrouwen naar de toekomst toe.”
Teeltmannen van beide bedrijven volgden nauwgezet de ontwikkeling van de potplanten. De goed drainerende eigenschappen van kokos hadden een positief effect op de planten. De wortelontwikkeling was bijzonder goed, ook onderin de kluit. En de proef leverde ook nog een kleine verrassing op: de planten op kokossubstraten kwamen namelijk sneller in bloei.
Kokos als houvast
Dit laatste effect zou wel eens doorslaggevend kunnen zijn bij toekomstige substraatkeuzes. Een overstap naar 100% kokos vraagt om een andere teeltstrategie met de daarbij horende bedrijfsaanpassingen. Dit zijn investeringen die telers niet een, twee, drie kunnen doorrekenen aan de afnemer/klant. Een kortere productiecyclus zou een deel van dat verschil kunnen goedmaken. Maar wat vooral fijn is, is dat deze ontwikkeling potplantentelers houvast geeft. Een werkend plan B.
Als Engeland haar zin krijgt, komen vanaf 2020 alleen nog planten het land binnen die op veenvrije substraten zijn geteeld. Grote afnemers en grootwinkelbedrijven spelen met de gedachte om het gebruik van veen aan banden te leggen. De proef toont aan: kokos geldt als een duurzame en werkbare vervanger. Het heeft van nature een hoog luchtcijfer en neemt makkelijk water op.
Andere teeltstrategie
Over één ding zijn alle betrokkenen het eens: kokos vraagt een andere teeltwijze. De teler moet zich de nieuwe ‘skills’ eigen maken; ervaring opdoen met een nieuw teeltconcept. Productmanager Karel de Bruijn van de substraatleverancier: “Wij helpen bedrijven daarbij met een speciaal afgestemde voorraadbemesting en teeltadvies. Daartoe monitoren we in de proefafdelingen groei en productie van gewassen. Ook nemen we grondmonsters om de elementenverhouding te volgen en eventueel te sturen.”
Eerder boekte het bedrijf al goede resultaten met onder meer dracaena en potroos. Het eindresultaat van beide op veen en kokos was gelijk. “Wel zagen we verschil in groeifasen, in kokos komt de bemesting bijvoorbeeld sneller vrij. En bij dracaena verlengde het schapleven. Verder testen we doorlopend om phalaenopsis te telen op een 100 procent kokosmengsel. Dit zou een minder aantrekkelijk medium voor potworm kunnen zijn.”
Fysische eigenschappen
Kokossubstraat vraagt om een aangepaste samenstelling voor vrijwel elk afzonderlijk gewas. Elke plant heeft zijn eigen behoeften en elke teler zijn eigen teeltwijze. “Wil de sector echt naar honderd procent peat-free, dan moeten er nog wel wat jaartjes proeven overheen. Zo’n omschakeling heeft tijd nodig en het kost nogal wat”, aldus Hans Van der Knaap. “Maar gelukkig zit er een grote weg tussen ‘alles of niets’.”
Kokos heeft van nature een lager CEC-complex dan veen. In veen is het complex bezet met H+-ionen, dit in tegenstelling tot kokos waar het complex is bezet met kalium en natrium. Tijdens de bewerking worden de kalium en natrium uitgewisseld voor calcium. De chemische eigenschappen van kokos zijn dus geheel anders dan die van veen en dit betekent dat ook telen met deze potgrondmengels om een andere strategie vraagt. Qua bemesting moet je over het algemeen wat hoger in calcium en ijzer zitten en wat lager in kalium.
Stukje meerwaarde
De transitie is wel al ingezet. KP Holland en SV.CO werken bijvoorbeeld met substraten die minder veen bevatten. Verbeek: “De vraag is er wel – vooral uit Engeland – maar nog niet in groten getale. De meeste afnemers maken zich daar niet druk om, zodoende worden de meerkosten nu zeker nog niet goedgemaakt. Wij zien het vooral als pionierswerk. Je moet wel eens iets proberen, wil je vooruit komen. Door je in te laten met proeven als deze, kun je je als bedrijf onderscheiden. En het nastreven van duurzame productiemethoden past bij onze mvo-doelstellingen.”
Kokos is een organisch en recyclebaar product. Werkelijk alles van de noot wordt gebruikt. De melk en het vruchtvlees vinden hun weg naar de voedsel- en farmaceutische industrie, het harde omhulsel van de binnennoot wordt zuurstofloos verbrand tot kool voor chemische toepassingen en de bolster (buitenste schil) is uitstekend uitgangsmateriaal voor substraatmatten en/of mengsels.
Potchrysant
De resultaten met kokos zijn goed en de proeven gaan door. Momenteel staan op de tafels in proefcentrum ‘de Kas’ potchrysanten uitgestald. Wederom is SV.CO betrokken. De proefnemers onderzoeken of dit product net zo goed op kokos als op veen kan worden geteeld en wat de verschillen zijn. Een ideale plek om teeltstrategieën te testen en ervaring op te doen, in belang van de complete potplantensector.
Samenvatting
Van januari tot april liep er een proef met de teelt van kalanchoë op kokossubstraten. Resultaten zijn hoopvol. De wortelontwikkeling was bijzonder goed en de planten kwamen zelfs iets sneller in bloei. Wederom blijkt kokos een goed alternatief voor veen. De fysische eigenschappen van dit medium vragen echter wel om een aangepaste teeltwijze. Snel overstappen zullen de meeste bedrijven dan ook niet, maar ontwikkelingen bieden wel houvast voor een eventuele veenvrije toekomst.
Tekst: Jojanneke Rodenburg. Beeld: Leo Duijvestijn.[/edd_restrict]
[/wcm_restrict]