Groeilicht is al jaren gemeengoed in de opkweek van groenteplanten. Naast de vertrouwde TL-lampen in klimaatcellen en SON-T-lampen in de kassen doet nu ook LED-licht zijn intrede. Verschillende bedrijven passen het al op kleine schaal toe. Het Griekse bedrijf Agris uit Thessaloniki heeft waarschijnlijk de meeste ervaring, bleek tijdens een internationaal seminar voor plantenkwekers.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Het is voor de meeste glastuinders even wennen: een hightech innovatie die niet uit Nederland komt, maar uit Griekenland. Plantenkwekers zijn wellicht minder verbaasd. Agris is met afstand de grootste plantenkweker in Zuidoost-Europa en staat bekend als vooruitstrevend en ambitieus. Het bedrijf heeft productielocaties bij Thessaloniki en op Kreta (GSPP gecertificeerd) en vestigingen in Bulgarije en Roemenië. Deze leveren groenteplanten en zaden (het bedrijf is tevens exclusief distributeur voor HM & Clause) aan een klantenkring die zich uitstrekt van het zuiden van Kreta tot in Slowakije.
Herstelfase van geënte planten
“In de afgelopen tien jaar is de vraag naar geënte groenteplanten enorm gestegen”, zegt productieleider Damianos Kintzonidis. “Vorig jaar produceerden we meer dan 13 miljoen geënte planten. Watermeloen vertegenwoordigt meer dan de helft. Daarnaast enten we ruim vier miljoen tomaten- en een miljoen komkommerplanten. Deze aantallen nemen nog ieder jaar toe.”
Ongeacht het gewas dienen cultuurras en onderstam na het enten snel en ongestoord met elkaar te vergroeien. Deze herstelfase vormt het meest kritische deelproces van de opkweek. Om de verdamping te beperken en de prille plantjes tegen directe instraling te beschermen, vindt het herstel onder geconditioneerde omstandigheden plaats onder plastic tunnels in de kas of in speciale klimaatcellen met TL-lampen.
Minder beperkingen
“Tot 2013 werkten wij met speciaal ontworpen mobiele tunnels, die voorzien waren van verwarming, koeling, irrigatie en groeilicht”, blikt de productieleider terug. “In 2013 stapten we over op tien klimaatcellen met TL-lampen. Daarin konden we de klimaatomstandigheden nog beter beheersen. Deze lampen geven echter ook warmte af en daar hadden we niet altijd behoefte aan. Vanwege die warmtebron moet je bovendien een ruime afstand aanhouden tussen de teeltlagen.”
LED-lampen hebben die beperkingen in veel mindere mate. Dat zou niet alleen kunnen leiden tot een efficiëntere ruimtebenutting in de cel, maar bovendien tot verdere optimalisatie van de herstelfase, sterkere planten én een verkorting van de totale opkweekduur. Bovendien gebruiken ze minder energie. “De grote vraag was echter welke lichtfrequenties en lichtniveaus het beste waren voor deze kritische fase”, vervolgt Kintzonidis. “Om daar achter te komen, moesten we zelf onderzoek initiëren.”
Sneller en betere kwaliteit
In samenwerking met de agrarische faculteit van de Universiteit van Thessaloniki, waar Kintzonidis zelf is afgestudeerd, werd dat onderzoek opgepakt. Er volgde een reeks van proeven met verschillende lichtrecepturen in diverse groentegewassen, zowel op de universiteit als in de klimaatcellen van het bedrijf. Dit leverde al snel veelbelovende resultaten op.
“In de herstelfase na het enten hebben we onder LED’s op alle fronten vooruitgang geboekt”, vertelt de productieleider enthousiast. “Bij tomaat en komkommer is de tijdsduur met één dag teruggebracht tot respectievelijk zes en zeven dagen. Bovendien zijn de planten van betere kwaliteit en hebben ze sterker ontwikkelde wortels. Bij watermeloen was de winst nog spectaculairder, maar dat gewas is voor de lezers van jullie blad misschien minder relevant. En van bladverbranding, wat onder TL-lampen soms een issue was, hebben we onder LED-licht totaal geen last meer.”
Ook in andere deelprocessen
Inmiddels heeft Agris alle klimaatcellen voorzien van LED’s, waardoor er 70% minder elektriciteit nodig is voor groeilicht en 80% minder voor koeling. De planten herstellen er sneller en komen er bovendien sterker en homogener uit. Dat werkt door in het verdere opkweekproces.
Kintzonidis: “Wij bieden onze klanten betere en homogenere planten aan voor een concurrerende prijs. De klimaatcellen en afkweekruimten worden efficiënter benut en er is minder plantuitval. Dat is de droom van iedere plantenkweker. Ondertussen zoeken we door naar verdere optimalisatie. Ik acht de kans groot dat we LED-licht ook in andere deelprocessen gaan toepassen. Op dit moment onderzoeken we of deze lampen al in de kiemfase, dus nog voor het enten, tot kwaliteitswinst en teeltduurverkorting kunnen leiden. Mogelijk werkt dat ook positief door in de latere opkweekfasen.”
Ervaringen Nederland
Ook in Nederland experimenteren plantenkwekers al enkele jaren met LED-licht. Tot toepassing op grote schaal, zoals dat nu bij de Griekse collega gebeurt, is het echter nog niet gekomen.
“Wij zijn er nu meerdere jaren mee bezig, zowel bij de verwarmde groenteplanten als bij een deel van de ornamentals”, zegt projectmanager Philip van Zanten van Beekenkamp Plants in Maasdijk. “In 2016 hebben wij voor onderzoeksdoeleinden acht klimaatcellen laten installeren met vier kleuren LED-licht: verrood, rood, wit en blauw. De intensiteit daarvan is individueel regelbaar. Dat geeft een enorm bereik in lichtrecepturen en daar zijn we flink mee aan het stoeien. Uiteindelijk willen we om praktische redenen uitkomen op één of hooguit enkele lichtrecepten voor ons hele assortiment.”
Laatste puzzelstukjes
Naast de vele kleinschalige proeven zijn er tot nu toe enkele commerciële partijen met geënte planten onder LED-licht hersteld. En hoewel de resultaten volgens de projectmanager nog niet consistent genoeg zijn voor een volledige omschakeling van herstel onder folie in de kas naar herstel in klimaatcellen met groeilicht, denkt hij die stap wel binnen afzienbare tijd te kunnen zetten.
“In een klimaatcel kun je alle omstandigheden naar je hand zetten, inclusief licht”, stelt Van Zanten vast. “Wij zien nu al dat we daarin sterkere planten met een betere opbouw kunnen maken. Het is een kwestie van tijd en finetunen voordat de laatste puzzelstukjes op hun plaats vallen. Daarbij kijken we zowel naar ons eigen opkweekproces als naar de verdere ontwikkeling van de planten bij onze afnemers. Pas wanneer zij tevreden zijn en een meerwaarde zien, heeft dit concept zich voldoende bewezen. Dat moment komt snel dichterbij.”
Samenvatting
Bij de opkweek van geënte vruchtgroenteplanten is gebleken dat LED-licht ten opzichte van TL-lampen meerdere voordelen biedt. De planten ervaren minder (warmte)stress en ontwikkelen zich sneller en krachtiger. Daarnaast is er minder elektriciteit nodig voor zowel lampen als koeling. In Griekenland heeft een groot opkweekbedrijf alle klimaatcellen voorzien van LED’s. In Nederland zijn de resultaten dusdanig positief dat die stap binnen afzienbare tijd eveneens wordt gezet.
Tekst: Jan van Staalduinen.
Beeld: Agris.
[/wcm_restrict]