Wat te doen als je wil groeien, maar de lokale afzetmarkt verzadigd is? Dan kijk je voorzichtig over de grens. Orchideeëntelers Ter Laak uit Wateringen en Valstar uit ’s-Gravenzande kozen voor bedrijfsuitbreiding in Guatemala. Door in te schrijven op de Private Sector Investment Programme (PSI) van het ministerie (RVO) werd hun stap over de oceaan werkelijkheid. Anno 2016 werken de Nederlandse telers, samen met lokale partners, hard aan de uitdagende rol van trendsetters. Zowel op gebied van productie als afzet.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
In 2012 vertrok er een Nederlandse handelsmissie naar Costa Rica en Guatemala. Richard en Eduard Ter Laak waren al getipt over de mogelijkheden in deze Midden-Amerikaanse regio en besloten mee te gaan. “En als je dan daadwerkelijk in contact komt met lokale bedrijven, krijgen je plannen snel vorm”, vertelt Richard. “Het mooie van dit land is de goede ontsluiting: twee grote zeehavens en een korte exportroute naar de Verenigde Staten. Vanuit Guatemala is het per boot slechts twee tot drie dagen naar Miami. En het betreft een markt waar je met phalaenopsis nog een verschil kunt maken. Je hebt hier te maken met een groeiende middenklasse en daarmee dus toenemende verkoopkansen.”
Voldoende vraag
Ondanks Guatemala’s aantrekkelijke locatie, het klimaat (eeuwige lente), zeer concurrerende productiekosten en toegang tot de veelbelovende markten, kwam grootschalige productie van phalaenopsis er nog niet voor. De marges zijn interessant, maar de benodigde investeringen in techniek en kennis enorm. Een uitgelezen kans dus voor de Nederlandse telers.
Ter Laak (Nederland), Agro orchideeën (Costa Rica) en HFT seedservices (Guatemala) begonnen met PSI-gelden een project: duurzame teelt van phalaenopsis in Guatemala. De joint-venture heet Ter Laak Americas. Afgelopen februari startte de bouw van 1 ha nieuwe kas in Portrero Carillo. “De bouw is nog in volle gang. Dit is fase 1, in de toekomst kunnen we aansluitend tot totaal 5 ha doorgroeien.”
Het bedrijf wil de bloeiende planten – dit zal in eerste instantie 15 tot 20% zijn – lokaal verkopen. Halfwas planten hoopt het bedrijf in de omringende landen af te zetten. Daar constateren de telers voldoende vraag naar kwaliteitsproducten.
Nieuwsgierigheid
Hetzelfde gaat op voor snijcymbidiums. Noord-Amerika is een belangrijke internationale markt voor deze tropische bloemen. Er wordt zelfs een verkoopstijging van 10% verwacht. Het nabijgelegen Guatemala biedt grote logistieke voordelen en perfecte productieomstandigheden. November 2015 openden daarom Star Orchids en lokale partner Flores Bohemia een kas in Tecpan.
De broers Jan en Wim Valstar hadden altijd geroepen dat zij niet naar twee locaties toe wilden. Totdat zij tijdens de FloraHolland Trade Fair in 2013 werden benaderd door Flores Bohemia, een Guatemalteekse teler van strelitzia¬ met ruim 23 jaar ervaring. Zij vroegen of de ondernemers uit ‘s-Gravenzande interesse hadden om in Guatemala een bedrijf op te zetten voor snij¬cymbidiums. Professionele nieuwsgierigheid deed de rest. Jan: “We hadden in Nederland alles goed op de rit en iets nieuws erbij trok ons wel. We zijn nog jong en willen voorlopig blijven ondernemen. Een grote uitdaging, ja.” Als Holland Orchids SA telen de gebroeders Valstar er nu zeven kleuren snijcymbidium op 1 ha.
Lokale partners
Oktober 2016 verwacht Holland Orchids de eerste bloemen te kunnen snijden. “Afkomstig uit een compleet Nederlandse kas”, benadrukt Jan. “We hebben de kas laten bouwen door Nederlandse partners als Stolze, VDH Foliekassen, Priva en de VB Group.”
De teler benadrukt het belang van samenwerking. Met bedrijven die ervaring hebben met buitenlandse projecten en met lokale partijen die de politiek en de cultuur van het land kennen. “Alles wat met het land, de bouw, de vergunningen en de regelgeving te maken heeft, wordt door onze lokale partner geregeld. Wij leveren de kennis om een optimale teelt neer te zetten.” Om dit ter plekke zo goed mogelijk te sturen, wordt de Nederlandse teelt¬voorlichter Wim van den Ende ingehuurd die een aantal keer per jaar naar Guatemala afreist. Zelf verblijven Jan en Wim er ook regelmatig. “In de kas is het net of ik in ’s-Gravenzande rondloop”, vertelt Jan. “Daarbuiten is het een wereld van verschil. Het is echt wel een arm land, mooi dat we hier wat werkgelegenheid kunnen creëren.”
Inzage in klimaatcomputer
En natuurlijk zijn er de moderne communicatieverbindingen. Want voor beide bedrijven geldt: de telers hier in Nederland hebben 24/7 inzage in de klimaatcomputer van Guatemala. “Zo kunnen we in de gaten houden of alles goed gaat”, verklaart Valstar. “Toch is het wel wennen. Hier op ons eigen bedrijf hebben we de volledige regie in handen, terwijl we in Guatemala veel moeten overlaten aan anderen. En dan merk je dat handelingen die voor ons heel vanzelfsprekend zijn, ze daar niet kennen. Je moet echt alles vertellen. En je loopt niet snel even de kas in om te kijken. Natuurlijk hebben we vertrouwen in de mensen, maar ze moeten het echte telen nog leren. En dan is die afstand best moeilijk.”
Ook Richard ter Laak beaamt dat afstand en bijbehorend tijdsverschil de grootste struikelblokken zijn. “Ik ga sowieso eens per maand poolshoogte nemen in Guatemala. Een hele reis. Eerst elf uur met het vliegtuig naar Panama, dan nog 2,5 uur vliegen naar Guatemala en tenslotte nog 2,5 uur autorijden naar de bouwlocatie. Als ik ’s ochtends vertrek, ben ik ’s avonds in het hotel. Zaken doornemen per mail of telefoon kan natuurlijk ook. Maar dan moeten we alles eigenlijk voor elf uur ’s ochtends hebben geregeld. Daarna is het voor ons in Nederland nacht en als wij opstarten, slapen zij. Tussen vraag en antwoord zit daarom een onpraktische, lange periode.”
Winst op lange termijn
Heel soms hebben de telers ook onderling contact over Guatemala. Niet veel, de meeste vraagstukken en uitdagingen worden toch afgehandeld door de lokale partners. Over een ding zijn ze het unaniem eens: de toekomst. Die ziet er veelbelovend uit in Guatemala. Richard: “We zitten op prima locaties: in de droogtecorridor, op een hoogvlakte. Als ik er ben, ervaar ik de koele nachten. Prima teeltomstandigheden voor phalaenopsis. Ik vertrouw er dan ook op dat we hier kwalitatief goede bloemen en planten gaan produceren. Natuurlijk, het is een hele onderneming. Op dit moment verhogen we alleen maar ons bedrijfsrisico. Maar op de lange termijn zullen onze investeringen juist sterk bijdragen aan risicospreiding.”
Guatemala in het kort
De Republiek Guatemala is een land in Centraal-Amerika, grenzend aan Mexico, Belize, Honduras en El Salvador. Het heeft een uitermate gevarieerd landschap. In het midden en noordwesten bevindt zich een hoogvlakte met berg- en vulkaantoppen tot boven 4.000 meter hoogte. De zuidelijke kuststreek en het westen van Guatemala zijn relatief vlak en worden intensief gebruikt voor het verbouwen van suikerriet, fruitteelt en veeteelt.
De hoofdstad van het land is Guatemala-Stad. Patzicia, waar Holland Orchids zetelt, ligt ruim 75 kilometer ten westen van de hoofdstad. Op 2.200 meter hoogte. Portrero Carillo (Ter Laak Americas) ligt op 1.800 meter boven zeeniveau en op 100 kilometer ten oosten van de hoofdstad.
Hoogteverschillen
Het klimaat van Guatemala kent een nat seizoen (mei-oktober) en een droog seizoen (november-april). Alhoewel het land in de tropische klimaatzone ligt en overwegend warm en zonnig weer kent, kunnen de plaatselijke weersomstandigheden hiervan flink afwijken, met name door de grote hoogteverschillen.
In Quetzaltenango (2.200 meter hoogte) bijvoorbeeld is nachtvorst niet ongebruikelijk in de maanden oktober-december. Juist op de hoogvlakten past het klimaat prima bij de phalaenopsisteelt: koude nachten, overdag niet te warm en veel licht. Enkele tientallen kilometers naar het zuiden komt de temperatuur daarentegen zelden onder 15ºC.
Economie
Met een oppervlakte van 108.889 km2 is Guatemala ongeveer tweeënhalf keer zo groot als Nederland, het heeft ± 12 miljoen inwoners. Het is een middeninkomenland; het behoort niet tot de armste landen ter wereld. Het geld en de macht is echter in handen van een kleine elite. Bijna driekwart van de bevolking leeft onder de armoedegrens.
De economie leunt sterk op de traditionele landbouwsector. De totale export bestaat voor circa 70% uit landbouwproducten. Ongeveer 1 op de 2 arbeiders werkt in de agrarische sector. Landbouw bedraagt een kwart van het bbp en industrie een vijfde. Andere belangrijke inkomstenbron is het geld dat naar huis wordt gestuurd door Guatemalteken die in de VS werken.
Samenvatting
De combinatie Guatemala en phalaenopsis werkt. Het teeltklimaat in dit land is perfect voor de teelt en de afzetkansen zijn goed. Zowel lokaal als in de omliggende landen groeit de vraag naar goede kwaliteit planten. Ter Laak én Star Orchids startten onlangs een tweede bedrijf in dit land. De telers verwachten met hun Nederlandse kennis en techniek én met hulp van lokale partners een mooie productie te gaan draaien.
Tekst: Jojanneke Rodenburg. Foto’s: Leo Duijvestijn.
[/wcm_restrict]