[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
In de bedrijfsruimte van tomatenkwekerij Van Kester-Weijs in De Lier staan pallets vol nieuwe substraatmatten te wachten totdat de kas volledig is gereinigd. In december is de teeltwisseling in volle gang. Het bedrijf is 6 ha groot. De ondernemers telen onbelichte snoeptomaatjes.
Achter de bedrijfsruimte ligt het waterbassin, dat door de regenval van de afgelopen periode tot aan de overloop is gevuld. Het bassin is destijds aangelegd volgens de geldende normen. Op het kasdek van deze tomatenteler valt jaarlijks 900 tot 950 mm regen (bron: KNMI). Hij heeft daarvan iets minder nodig om zijn gewas te laten groeien. In theorie valt er dus meer dan voldoende water om droge periodes te overbruggen, maar daarvoor is het bassin te klein.
In droge tijden moet de tomatenteler overstappen op osmosewater. Dat doet hij liever niet, want dit gezuiverde bronwater is duur. “Jammer dat zoveel goed, schoon regenwater via de overloop naar het oppervlaktewater gaat”, vindt hij, “terwijl je het op andere momenten in het jaar zo goed kan gebruiken.”
Dynamisch project
Weijs en zijn collega’s in de Kralingerpolder zijn verenigd in Coöperatie Waterzuivering West 10, opgericht in januari 2018. De adviescombinatie Flynth, Rombou en Inno-Agro begeleidt deze ondernemers om te voldoen aan de zuiveringsplicht. Sebastiaan Zwinkels, Innovatie Adviseur bij Inno-Agro is manager van het project en zorgt in overleg met het bestuur voor uitvoering van het ingediende businessplan. Hierbij wordt ook kennis uitgewisseld met de collectieven van West 33, MDEL 04 en West 12. Op tafel ligt een kaart waar de deelnemende glastuinbouwbedrijven zijn ingetekend. “Inmiddels is deze kaart alweer achterhaald”, legt hij uit. Waterzuivering blijkt een dynamisch project.
Ondernemers die zich hebben aangesloten bij dit collectief hebben drie jaar uitstel gekregen om aan de wetgeving te voldoen. Inmiddels is daarvan een jaar verstreken en zijn verschillende varianten de revue gepasseerd. De uitdaging voor het bestuur en de adviescombinatie is om een duurzame en tegelijkertijd betaalbare toekomstgerichte oplossing te vinden. Er zijn meerdere opties met ieder een eigen prijskaartje.
De zuiveringsvarianten
De meest voor de hand liggende optie is om het bestaande rioleringsstelsel in het gebied te gebruiken. Hierbij zijn er twee varianten, laat Zwinkels zien. In de eerste variant gaat het afvalwater naar afvalwaterzuiveringsinstallatie de Groote Lucht of de Nieuwe Waterweg. Dan moet er wel een nieuwe leiding worden aangelegd vanaf het verzamelpunt in De Lier. Een tweede variant is de bouw van een eigen mini-rioolwaterzuiveringsinstallatie in het gebied.
Een derde mogelijkheid uit het businessplan is om een leidingnetwerk met een aanvoer en retourleiding voor tuinbouwwater aan te leggen. Zo kan het lozingswater van alle aangesloten bedrijven worden afgevoerd naar één centraal geplaatste zuiveringsinstallatie. Vervolgens gaat het gezuiverde water (effluent) via een aantal ontsmettingsstappen en een retourleiding weer terug naar de aangesloten bedrijven, zodat zij dit water kunnen hergebruiken.
Zoetwaterfabriek
Steeds vaker valt echter de term ‘zoetwaterfabriek’. Dit is een omvangrijk leidingnetwerk in het Westland, die alle bassins van deelnemende tuinbouwbedrijven aan elkaar koppelt. Het regenwater dat op de kasdekken valt, gaat dan naar een grote waterbuffer voor opslag. In droge periodes kunnen de deelnemende bedrijven dit weer gebruiken. Er wordt onderzoek gedaan naar verschillende varianten om water te bufferen. Zo loopt er een studie naar infiltratie van schoon water in de bodem. “Dat is niet eenvoudig”, legt Zwinkels uit. “Je moet onder andere rekening houden met ondergrondse waterstromen.”
Het Westland heeft te maken met oprukkend kwelwater vanaf de Noordzee. Bovendien is het gezegend met een oude erfenis van Gist Brocades in Delft, dat op hoogtijdagen zo’n 1.200 m3 water onttrok aan het grondwater voor koeling. Nu de fabriek het koelwater niet meer nodig heeft, wordt het oppompen van dit grondwater uiterst langzaam afgebouwd. Langzaam, want dit heeft grote impact op de bebouwing in dit gebied. Met lede ogen ziet Maurice Weijs aan dat dit water nu nog met 1.000 m3 per uur in de Noordzee wordt gepompt. “Hoeveel tomaten kun je daarvan telen”, bedenkt hij.
Er zijn meer waterbronnen. Afvalwaterzuiveringsinstallatie Harnaschpolder heeft een effluentstroom van circa 1.000 m3 per uur. Dit water kan met de juiste zuiveringstechnieken misschien ook geschikt zijn voor de glastuinbouw, evenals dat van de twee andere zuiveringsinstallaties Nieuwe Waterweg en De Groote Lucht.
Beter nadenken
Nog een optie is de aanleg van een waterberging in de vorm van één of meer afgesloten meren of plassen. Dat zou een goede oplossing zijn, als daar ook plaats voor is vrij te maken. “Iedereen in onze omgeving heeft afgelopen zomer een watertekort gehad. Dat stemt tot nadenken”, vindt de tomatenteler. “Kijk naar landen in Zuid-Europa met periodes van droogte. Daar zijn stuwmeren aangelegd om de regio van voldoende gietwater te voorzien. Wij moeten daar beter over nadenken.”
Weijs is groot voorstander van een goede zoetwatervoorziening, maar het mag duidelijk zijn dat die niet in één of twee jaar is te realiseren. Bovendien is de coöperatie daar te klein voor en zouden andere collectieven moeten aansluiten.
Het liefst zou hij zien dat er nu een gecombineerde oplossing komt voor het zuiveren van afvalwater en het zeker stellen van voldoende schoon gietwater, maar de tijd dringt. “Misschien moeten we zoeken naar een tijdelijke oplossing die geschikt is om verder uit te bouwen”, vindt hij. “Want als er een nieuw leidingstelsel door ons gebied moet worden aangelegd, dan wil je meteen alle leidingen tegelijk aanleggen.”
Nullozing
Ondanks deze ontwikkeling binnen het collectief houdt Weijs op zijn bedrijf rekening met de huidige regelgeving. “Ik ben blij dat we al recirculeren”, legt hij uit. Tijdens de teeltwisseling gebruikt hij middelen die niet schadelijk zijn voor het milieu. In feite is hij al flink op weg naar nullozing.
“Door de droge zomer en het prille onderzoek is iedereen zich bewuster geworden van water. In onze regio is de prijs van water laag, maar de waarde ervan is hoog.”
Samenvatting
Coöperatie Waterzuivering West 10 onderzoekt niet alleen collectieve zuivering van afvalwater, maar denkt gericht na over de beschikbaarheid van voldoende schoon gietwater, een zogenaamde zoetwaterfabriek. Dit grotere plan kunnen de ondernemers niet alleen uitvoeren. Daarvoor hebben zij hulp nodig van andere collectieven en de overheid. Tomatenteler Maurice Weijs wil beide thema’s tegelijk aanpakken, zodat de infrastructuur in het gebied in één keer kan worden aangepakt.
Tekst en beeld: Pieternel van Velden.
Centrale oplossing niet altijd aantrekkelijk
Adviesbureau AAB NL in Honselersdijk begeleidt drie waterzuiveringsclusters in het westen van het land. Dit zijn een cluster in Bleiswijk, cluster Casembrootlaan in Poeldijk en cluster Oranjepolder in Maasdijk.
Adviseur Alwin van Ruijven laat weten dat de voorgenomen plannen niet in alle gevallen worden uitgevoerd. Ondernemers in de Oranjepolder maken gebruik van AWZI Nieuwe Waterweg. Het cluster in Poeldijk heeft na onderzoek besloten om op dezelfde zuiveringsinstallatie aan te sluiten, maar moet daarvoor wel een leiding aan laten leggen. Het cluster in Bleiswijk is inmiddels opgeheven. “Daar heeft een aantal telers besloten om de zuivering op het eigen bedrijf te regelen, waardoor een centrale oplossing niet meer interessant is.”
[/wcm_restrict]