De markt verandert. We willen onze klanten een compleet pakket producten aanbieden. Onderzoeks- en ontwikkelingskosten zijn zo kostbaar dat we dat beter samen kunnen doen. Het is een greep uit de argumenten die bedrijven noemen bij samenwerking en fusie. Tijden veranderen en bedrijven spelen daarop in. Die vooruitgang maakt ze ook weer interessant voor jong, aanstormend talent. En dat is een mooie bijvangst.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
“In onze ambitie naar groei zijn we al jaren op zoek naar een tweede hoofdproduct naast gerbera”, vertelt algemeen directeur Melchior Moen van Florist Holland. “Uiteindelijk vonden we verbreding van ons assortiment en opschaling binnen onze eigen Koninklijke Hilverda Groep.”
Eind augustus maakten de veredelings- en vermeerderingsbedrijven Florist Holland en HilverdaKooij bekend dat zij gaan fuseren. Dit voornemen voelt goed, want beide bedrijven zijn diepgeworteld in De Kwakel en voelen verwantschap tot op DNA-niveau.
Meerdere fusies
In de afgelopen maanden waren er meer meldingen van fusies en commerciële samenwerkingsverbanden. Productiebedrijven BergRoseS in Delfgauw en Van der Drift Roses in Kwintsheul starten een commerciële samenwerking. Salesmanager Loek van Adrichem van BergRoseS geeft aan dat deze stap nodig is om in te spelen op veranderingen binnen de sierteeltmarkt. Het rozenbedrijf in Kwintsheul teelt Red Naomi!, een roos die een uitstekende aanvulling is op het brede pakket van de familie Van den Berg, groot in vijf kleuren Avalanche+ en negen specialties.
Kwekerij Dukker in Tinte en Zwinkels Tomaten in ’s-Gravenzande, beiden aangesloten bij telersvereniging Prominent, gaan een stap verder. Zij kiezen voor een fusie om van twee sterke familiebedrijven één robuust bedrijf te vormen van 35 ha. Binnen de telersvereniging is al eerder de discussie gevoerd over de toekomstbestendigheid van tomatenbedrijven, waarbij samenvoeging moet leiden tot schaalvergroting.
Klanten veranderen
Efficiency door samenwerking is een belangrijke drijfveer voor alle bedrijven. De rozentelers richten zich op de verkoop van een breed assortiment met behulp van één verkoopteam. De tomatentelers weten dat zij alleen concurrerend kunnen werken binnen hun retailsegment als ze voldoende omvang hebben.
De veredelingsbedrijven fuseren onder andere omdat hun klanten veranderen. Moen: “In de tuinbouw is schaalvergroting de toekomst. We zien het aantal productiebedrijven, onze klanten, afnemen en in omvang toenemen. Telers zijn ondernemers geworden. De laatste jaren gaan de veranderingen op het gebied van afzet snel. De veiling krijgt een minder prominente rol en bedrijven zoeken naar een eigen identiteit en afzetpartners die daarbij passen. Daarop moeten ook wij inspelen.”
Steeds vaker speelt het veredelingsbedrijf een rol bij het samenbrengen van partijen binnen de keten. Samen met telers en handelaren gaat het in gesprek met retailers. “We helpen zo met het verkopen van producten en proberen onze kennis mee te geven”, legt de directeur uit. Het assortiment van HilverdaKooij, voornamelijk dianthus, alstroemeria en limonium, is daarbij een waardevolle aanvulling op de snij- en potgerbera’s van Florist Holland. “Uiteraard gaan we niet op de stoel van de handelaar of de teler zitten. Zij zijn daar veel beter in dan wij”, vult hij aan.
Efficiencyslag
Een andere drijfveer tot fusie is de efficiencyslag die beide bedrijven kunnen maken. Moen: “Wij ontwikkelen hier de genetica voor 400 gerberarassen voor zeven klimaatzones. Daarvoor hebben we vijf veredelaars en drie assistentes in dienst. Samen met het veredelingsteam van onze nieuwe partner groeien we niet alleen in capaciteit, maar leidt de onderlinge competitie tot betere veredelingsproducten. Dat vind ik positief.”
Hoewel in de veredeling bij gerbera voornamelijk de klassieke methoden worden toegepast, ontwikkelt het veredelingsbedrijf nieuwe DNA-technieken die de veredeling ondersteunen. R&D is een kostbare aangelegenheid, dus kun je dat veel beter samen doen.
Recente overnames bij andere veredelingsbedrijven hebben volgens Moen geen invloed op de fusie. “Wij kijken altijd naar de lange termijn en volgen daarbij onze eigen weg. We vinden het heel belangrijk om nieuwe kansen te onderzoeken, waarbij we het welzijn van onze mensen prioriteit geven.”
Logische tegenreactie
Jan de Ruyter, Sector Bankier bij ABN AMRO, volgt en begeleidt bedrijven in de tuinbouwsectoren op gebied van financieringsvraagstukken. Fusies en samenwerkingsvormen vindt hij een logische reactie op ontwikkelingen die in de samenleving plaatsvinden. “We zien al langer dat fusies in de retail de inkoopkracht vergroten. Die is in geen verhouding tot de bedrijfsomvang in de agrarische sector.”
Dat tuinbouwbedrijven gaan samenwerken is een logische tegenreactie. Toch is de weg naar samenwerking een complex proces, vindt hij. “Je moet goed onderzoeken of bedrijven door zo’n constructie elkaar versterken. De bloedgroepen moeten bij elkaar passen.” De Ruyter ziet dat bedrijven elkaar meestal wel vinden op basis van overeenkomstige visies. Soms helpen netwerkbijeenkomsten om partijen met elkaar in contact te brengen.”
Beter klimaat
Bedrijven die een spronginvestering voor ogen hebben, weten de weg naar private equity te vinden, constateert hij. De participatietak van de bank krijgt steeds vaker vragen uit de tuinbouwsector. De Ruyter: “Bedrijven willen snel groeien. De keuze voor risicodragend kapitaal past dan beter dan een traditionele financiering.” Voor deze vorm van financiering gelden ook andere eisen en kosten. Aan dergelijke investeringsplannen ligt uitgebreid marktonderzoek ten grondslag.
Hij voelt dat het klimaat voor samenwerking iets verbetert. Hij vindt het positief dat minister Carola Schouten een actieve houding heeft aangenomen om de positie van bedrijven in de primaire sector te verbeteren, zoals ze schreef in haar brief aan de Tweede Kamer op 29 juni 2018.
En passant ging zij in op verruiming van de regelgeving rond mededinging. “Daar waar we jarenlang hebben toegelaten dat grote retailers fuseerden werd juist de samenwerking tussen telers en hun verenigingen volledig aan banden gelegd. Gelukkig lijkt het tij gekeerd”, vindt de bankier.
Voor een deel van de bedrijven staat internationalisering op de planning of is inmiddels gerealiseerd. Bedrijven reduceren daarmee bijvoorbeeld hun kosten of spreiden hun risico’s.
Jong talent
De Ruyter: “Voor veredelings- en vermeerderingsbedrijven is die stap sneller gemaakt dan voor productiebedrijven, eenvoudigweg vanwege fysieke beperkingen bij transport. Wil je de lokale markt bedienen, dan is het logisch om je in andere landen te vestigen. Het blijft wel een risicovolle onderneming, maar gelukkig zijn er Nederlandse en Europese programma’s die ondernemers daarbij begeleiden.”
Hij vindt een bijkomend voordeel van samenwerking en internationalisering dat bedrijven hierdoor interessanter worden voor jong talent. “Ik zie dat ondernemers die de stap wagen een breder blikveld krijgen en hun bedrijf aantrekkelijker maken voor een nieuwe generatie ondernemers. Ik zie met regelmaat dat opvolgers van familiebedrijven eerst voor een andere carrière kozen, maar nu terugkomen.”
Enthousiasme
Internationalisering is bij Florist Holland vanzelfsprekend. Het bedrijf is vertegenwoordigd in de belangrijkste teeltgebieden op alle continenten. Bovendien is er een intensieve samenwerking met een bedrijf in India. De directeur ziet die beweging verder doorgaan als de fusie is beklonken, “want de wereld is onze markt.”
Er zijn nu per afdeling werkgroepen samengesteld met medewerkers van beide bedrijven. Het is de bedoeling dat zij de praktische invulling gaan doen. “Natuurlijk is er soms sprake van dubbele bezetting, maar we hebben ook de ambitie om te groeien. Die mensen hebben we dus hard nodig.”
Het enthousiasme waarmee de medewerkers het proces zijn ingegaan stemt hem positief. “De fusie is een traject om op de toekomst voorbereid te zijn, maar bovenal willen wij dat de mensen gemotiveerd blijven. Wij kijken naar kansen, maar willen vooral onze mensen laten bloeien”, besluit hij.
Samenvatting
Het aantal voorgenomen fusies en samenwerkingsvormen in de tuinbouw neemt toe, als reactie op consolidatie aan afnemerskant en veranderende marktmechanismes. De fusie tussen de veredelingsbedrijven in De Kwakel is noodzakelijk om op de toekomst te zijn voorbereid. Grote bedrijven weten bij spronginvesteringen inmiddels de weg naar private equity te vinden. Schaalvergroting speelt ook een belangrijke rol bij het motiveren van medewerkers en trekt nieuw talent aan.
Tekst: Pieternel van Velden.
Beeld: Florist Holland en ABN AMRO.
[/wcm_restrict]