Sensoren die alle processen in de kas in beeld brengen. Drones die aan de hand van duidelijke commando’s op de juiste plaats een handeling uitvoeren. Nieuwe technieken prikkelen de fantasie en nodigen uit om bedrijfsprocessen verder te verbeteren. De mogelijkheden zijn onbegrensd, maar alles moet wel overzichtelijk blijven.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Het aansturen van het klimaat, het exact toedienen van de juiste nutriënten, het detecteren van ziekten en plagen vóórdat planten ziek worden en het pleksgewijs toedienen van correctiemiddelen; het zal in de toekomst heel anders verlopen dan tot op heden het geval is. De conventionele meetapparatuur op hightech tuinbouwbedrijven wordt aangevuld met een nieuwe generatie sensoren en slimme applicaties. Ze zijn niet alleen goedkoper, ze kunnen soms ook meer. De toepassingen zijn bijna eindeloos en prikkelen de creativiteit van de gebruikers en de ontwikkelaars. Niels Lauwers van 30MHz en Marinus Luiten van Horticoop doen er een boekje over open.
Draadloze sensoren
“De theorie achter ons product is dat je ieder apparaat met een IP-adres kunt koppelen en realtime draadloos kunt checken”, legt Niels Lauwers uit. Vanuit een bedrijfsverzamelgebouw in de Amsterdamse haven opereert 30MHz, een bedrijf dat zich richt op sensortechnologie. Het helpt bedrijven en ondernemers met het monitoren en optimaliseren van hun bedrijfsvoering en productieproces met draadloze sensorsystemen en een online dashboard.
Deze technologie is enorm in opkomst. Het bedrijf barst nu al bijna uit zijn voegen. In twee jaar tijd groeide het uit van 3 pioniers naar 22 medewerkers. Hun dagelijks werk is het puzzelen op vraagstukken waar slimme sensoren en meetapparatuur mogelijk een antwoord op geven. Die liggen op een breed terrein, zoals bijvoorbeeld het efficiënt beheren van flexibele werkplekken en hun bezettingsgraad, het bewaken van luchtverversingssystemen in tunnels tot op afstand monitoren van muizenvallen.
Langzaamaan omarmt ook de tuinbouw de apparatuur van deze ‘Willie Wortels’. Zo zijn er onder andere al sensoren te vinden die koelruimtes van bloembollen monitoren, die orchideeën behoeden voor ethyleenschade en die de temperatuur van paprikavruchten volgen.
Digitale omgeving
Het bedrijf zoekt naar oplossingen voor problemen die klanten aandragen. “Wereldwijd zijn er al zoveel sensoronderdelen beschikbaar. Wij zoeken ze op en bouwen er een handig instrument van.” Lauwers toont een waterdichte kunststof box met een flexibele arm en een infrarood sensor. Deze kan de temperatuur van een blad of vrucht meten. Instrumenten als deze hebben eigen voeding, in de vorm van een batterij. Het uitlezen van data verloopt via een ‘mesh netwerk’. Bedrading is daarom niet nodig. Het maakt ze super flexibel. De meetgegevens worden opgeslagen in ‘the cloud’ en zijn vanaf iedere plek, overal ter wereld uitleesbaar.
‘The cloud’, dat woord valt regelmatig. Zusterbedrijf 9Apps heeft als kernactiviteit om de digitale omgeving te beveiligen. De cloud-engeneers zijn gespecialiseerd in het uitvoeren van softwarechecks, om opgeslagen gegevens te beveiligen. De draadloze sensoren sluiten daar naadloos op aan. Door de stabiele cloudstructuur is er naar schatting plaats voor een half miljoen sensoren, zonder dat er processen ‘uit de lucht vallen’.
Lauwers weet dat veel techneuten gereserveerd zijn over draadloze sensoren, als zouden ze een minder betrouwbare connectie hebben met een netwerk. Hij is het daar niet helemaal mee eens. “Deze systemen zijn ondertussen dusdanig verbeterd dat ze minstens zo betrouwbaar zijn in data-overdracht. Bovendien zijn deze sensoren geschikt voor plaatsen waar je geen bedrading kunt aanleggen.”
Unieke systemen
Voor het aansturen van sensoren en het verzamelen van data heeft het bedrijf het systeem Zensie ontwikkeld. Via een dashboard kan de gebruiker de verzamelde data analyseren, die zijn uitgezet in overzichten en grafieken. Komt er een sensor bij, dan is het ook vrij eenvoudig om die toe te voegen aan het systeem. En gaat er iets mis in het proces, dan ontvangt de gebruiker een sms of e-mail.
Ieder systeem is eigenlijk uniek. Er ligt geen standaard oplossing op de plank. Het bedrijf gaat in gesprek met mensen die een oplossing zoeken voor een bepaald probleem. “Wij willen dat klanten nadenken over hetgeen ze willen meten. Dan gaan we samen naar een oplossing zoeken”, legt Lauwers uit. Vervolgens gaan de ontwikkelaars sensorcomponenten zoeken en een behuizing bedenken voor het meetapparaat, dat bestand is tegen invloeden vanuit de omgeving. De uiteindelijke productie vindt bij een ander bedrijf plaats, maar het bouwen van het uiteindelijke netwerk gebeurt weer in eigen beheer. Aan belangstelling geen gebrek. Lauwers merkt dat aan de aandacht en de reacties op vakbeurzen.
De stekkerdoos
Van een heel andere orde is de ontwikkeling die tuinbouwtoeleverancier Horticoop heeft ingezet. Het bedrijf ziet dat niet alleen de technologische ontwikkelingen in de tuinbouw snel gaan, maar dat apps voor mobiele telefoons daar vanzelfsprekend bij horen. Er zijn al heel veel apps en het is logisch om die te verbinden in een platform.
Onder de naam HortiCrop ontwikkelt het bedrijf een centraal platform om data te verzamelen van meerdere partijen, of het nu gegevens zijn van vaste meetpunten en bestaande systemen, mobiele sensoren en apps of externe informatie. Het platform bevat verschillende modules, onderverdeeld in de thema’s bemesting, gewasbescherming, watergift, groei en klimaat/ziektedruk. Voor de ondernemer levert dit een dashboard op waar alle gegevens overzichtelijk bij elkaar komen. Dat geeft hem, maar ook zijn adviseur, inzicht om een teelt- of afzetstrategie toe te passen.
“Je moet het zien als een stekkerdoos, waar alles samen komt”, legt Luiten uit. “Wij vinden het belangrijk dat communicatie plaatsvindt volgens standaard protocol EDI (Electronic Data Interchange), zodat alle modules als Lego-blokken op één grondplaat passen. HortiCrop is dus die grondplaat.”
Plaatsbepaling
Een platform of dashboard is meer dan een plaats waar alle meetgegevens samen komen. Een belangrijk aspect is het rangschikken van deze meetgegevens, in tijd en plaats. Vooral het laatste is een uitdaging.
“We zien dat de GPS-techniek zich snel ontwikkelt, vooral in de akkerbouw- en vollegrondstuinbouw”, vertelt Marinus Luiten. “Die techniek zouden we ook graag in kassen toepassen, maar dat is niet eenvoudig.” De kooiconstructie beïnvloedt de nauwkeurigheid, dus er is een andere methode nodig om de exacte plaats in een kas te bepalen. Bovendien is GPS een tweedimensionaal grid, terwijl je in een kas een driedimensionale plaatsbepaling wilt doen. Vandaar dat je buitenteelt en kasteelten niet helemaal met elkaar kunt vergelijken.”
Deze driedimensionale plaatsbepaling opent nieuwe mogelijkheden. Wanneer je bijvoorbeeld met sensoren of met handmatige notities met de mobiele telefoon precies in beeld kunt brengen waar een actie nodig is, dan kun je daar ook op sturen, zoals bijvoorbeeld uitzetten van extra biologische bestrijding of een correctie. Dit kan handmatig, maar ook met speciaal daarvoor ontwikkelde apparatuur of bijvoorbeeld drones.
Eerste pilots
Luiten: “Wij zien dat er heel veel ontwikkelingen zijn en ondernemers hebben daardoor behoefte aan structuur en overzicht.” Dat het bedrijf zich op dit terrein wil ontplooien is zowel vooruitstrevend als logisch. Juist een toeleverancier die met heel veel partijen samenwerkt kan die rol op zich nemen. “Bovendien kan het ons een positie in de markt opleveren”, vindt hij.
Het proces is nog in een vroeg stadium. Tegelijkertijd lopen de eerste pilots, zoals bijvoorbeeld monitoring van bladgroei in phalaenopsis. Een tijdrovend handmatig proces, dat veel efficiënter kan. Dat het bedrijf toch al naar buiten treedt met deze plannen heeft te maken met de behoefte aan transparantie. Iedereen mag zijn gedachten er over laten gaan en ideeën aandragen en bovendien zoekt het bedrijf naar samenwerking met andere partners. “Onze prioriteit ligt nu nog niet op het verdienmodel. We willen deze dienst straks gratis aanbieden aan onze klanten. Het laatste wat wij willen is ons ontwikkelen tot databroker”, zo besluit Luiten.
Samenvatting
In een razendsnel tempo ontwikkelen bedrijven nieuwe technieken die ondernemers kunnen helpen om processen binnen hun bedrijf beter te doorgronden. Draadloze sensoren bieden daarbij nieuwe kansen. Ondernemers hebben ook behoefte aan structuur, waarbij alle meetgegevens bij elkaar komen in een duidelijk overzicht.
Tekst: Pieternel van Velden. Foto’s: Gert Janssen, Pieternel van Velden en Jan van Staalduinen
[/wcm_restrict]