[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
“Wij zijn een eerste-generatie familiebedrijf”, zegt Tom Coen uit Roeselare tot tweemaal toe tijdens het interview. Meteen na zijn promotie aan de universiteit van Leuven is hij Octinion gestart, dat het afgelopen jaar sterk doorgroeide en nu 45 medewerkers telt. Geen startup die snel een baanbrekende technologie ontwikkelt en vervolgens verkoopt aan de hoogste bieder, wil hij zeggen. Maar een commercieel R&D-bedrijf, zoals hij het noemt, dat mechatronische oplossingen voor agro- en food-industrie ontwikkelt. Voorbeelden: een apparaat dat de kwaliteit van eieren test, een autonoom voertuig (AGV) dat zelf zijn weg vindt in de kas met bakens en het meest in het oog springend: de aardbeienplukrobot Rubion.
Alles aan dit bedrijf is eigenzinnig: het werkt zonder externe financiers en ontwikkelt elk onderdeel zelf. “Je kunt best een robot bouwen met onderdelen die al op de markt zijn. Robotarm, grijper, voertuig en vision-technologie zijn allemaal te koop. Maar je moet dan toch alles gaan aanpassen aan de specificaties die een aardbeiengewas stelt. We zijn ervan overtuigd dat het sneller gaat als we zelf een geïntegreerde oplossing ontwikkelen; alle expertise daarvoor hebben we in eigen huis”, zegt Coen.
Toenemend arbeidstekort
De bedoeling is niet om de menselijke plukker in snelheid te verslaan, maar om hem in kosten te evenaren. De robot doet 3 seconden over plukken en verpakken, in één handeling. “We leggen de nadruk op kwaliteit en flexibiliteit; hij kan ’s nachts doorplukken. Kwaliteit betekent: minder beschadiging van de vruchten dan een mens, plukken bij optimale rijpheid, optimale plaatsing in het eindfust en correcte afweging”, zegt hij.
Als grote driver voor de doorbraak ziet hij het toenemende arbeidstekort. “In Nederland zijn wel een aantal grote telers die veel interesse hebben, maar daar is de nood nog niet zo groot. In het Verenigd Koninkrijk daarentegen is dat wel zo en de brexit maakt dat nog erger. Hetzelfde zie je in Californië, ook daar is een groot arbeidstekort. Daar vindt een grote omschakeling naar stellingenteelt plaats, omdat dat 30% minder arbeid vraagt dan vollegrondsteelt.”
Aan de hand van bakens
Er bestaan inmiddels een paar robots die in het veld aardbeien kunnen plukken, maar die ziet hij niet als concurrent. Zijn bedrijf focust op teelt los van de grond en die neemt wereldwijd toe. “Dat kan in de kas of in de buitenlucht. Als het maar om een verhoogde teelt gaat. De huidige stellingen zijn afgestemd op de mens, ze zouden lager kunnen op het moment dat je de vruchten van onderen kunt benaderen”, geeft hij aan. De robot vindt volledig zelf de weg aan de hand van bakens. Er zijn geen verdere aanpassingen aan de kas (of in het veld) noodzakelijk.
Coen verwacht de eerste belangstelling in West-Europa, de VS, Canada, Mexico en Australië. Gevolgd door Zuid-Europa en op den duur Noord-Afrika (zoals Marokko).
Gepatenteerde grijper
De eigenzinnige aanpak blijkt ook uit de grote aandacht voor het mechatronische deel van de robot. “De meeste concurrenten concentreren sterk op kunstmatige intelligentie. Die heb je ook zeker nodig om camerabeelden goed te kunnen beoordelen en te scouten op aantal rijpe vruchten. Maar aan de actiekant – het daadwerkelijke plukken en de handling – zijn mechatronische principes doorslaggevend: het grijpen zelf, de manier waarop je de vruchten benadert, het roteren. Daar steken we veel energie in. Door bijvoorbeeld de druk te verdelen over een groter contactoppervlak bij het plukken, krijg je minder beschadiging. Daarom hebben we een speciale gepatenteerde grijper voor aardbeien ontwikkeld”, vertelt hij.
Complexiteit van de tros
Oorspronkelijke doel was een plukprestatie van 70% van de rijpe vruchten, maar in de praktijk lag dat meteen hoger. Het percentage hangt sterk af van het ras en het teeltsysteem en kan bij gerichte keuzes verbeteren. “Dat wil zeggen: het ras aanpassen aan het percentage plukbaarheid. We gaan de samenwerking aan met veredelaars zoals Fresh Forward om bij selectie van nieuwe rassen de eisen vanuit de robotica mee te laten spelen”, vertelt hij.
Een belangrijk punt is bijvoorbeeld de complexiteit van de tros. Bij een heel complexe tros moet een mens ook zoeken waar de vruchten hangen en plukt hij ze ieder apart, net als de robot. Bij een iets minder complexe tros presteert een mens beter, omdat hij meerdere vruchten tegelijk plukt en dan pas in het bakje legt. Naarmate de complexiteit daalt, daalt tevens weer het verschil in prestatie.
Dit soort aspecten zijn onderzocht samen met Proefcentrum Hoogstraten en onderzoekscentrum Inagro in Roeselare. Daarbij kwamen de manier van telen, het teeltsysteem, snoei, voeding en verzorging aan de orde. Ook vinden er demonstraties plaats in Hoogstraten.
Ontbloemen of snoeien
De machine heeft al proefgedraaid bij een aantal grote telers en er loopt nog een vervolg. “Bij pilotproeven bij teeltbedrijven vindt een intensieve wisselwerking plaats en geven wij van onze kant aan wat de gevolgen zijn van bepaalde keuzes, zoals de variëteiten, het teeltsysteem en de manier van planten, de voeding en de verzorging. Bij doordragers zal het bijvoorbeeld nodig zijn om te ontbloemen of te snoeien”, geeft Coen aan. Zoals gezegd maakt de troscomplexiteit veel uit; dat betekent dat het veelgeteelde ras Elsanta niet zo geschikt is voor robotpluk.
De robot is begin februari gepresenteerd op de Fruit Logistica in Berlijn. Toen is ook de verkoop gestart.
Samenvatting
De komende maanden worden de eerste aardbeienplukrobots, geschikt voor kas- en stellingenteelt, geleverd. De robot evenaart volgens de fabrikant menselijke plukkers in kosten. Als driver voor de introductie ziet het bedrijf het toenemende arbeidstekort. Elk onderdeel van de robot is zelf ontwikkeld, met relatief veel aandacht voor de mechatronische kant. Voor een goed functioneren moeten ras en teeltsysteem worden aangepast aan de robot.
Tekst: Tijs Kierkels.
[/wcm_restrict]