In zo’n tien tot twaalf weken moet het gebeuren: het stekken van perkgoed. Een vaak hectische periode, die soms extra wordt bemoeilijkt door gebrek aan medewerkers en goede ruimte. Een nieuw steksysteem biedt telers de helpende hand. Het betreft een samenwerkingsproject: de ene partij ontwikkelde de basiselementen waarmee het proces geautomatiseerd kan worden, het tweede bedrijf vergroot de meerwaarde door de stek zowel beworteld als onbeworteld te leveren.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Salesmanager Robbert Jan in ’t Veld van Visser Horti Systems vertelt trots dat al 25 grote Noord-Amerikaanse en Canadese bedrijven een AutoStix-stekmachine hebben staan. Naar volle tevredenheid. Het concept werd dit jaar tijdens de IPM beurs gepresenteerd en won tijdens de GreenTech in Amsterdam recent de Innovation Award.
“Er draaien in Nederland al enkele pilotprojecten, onder meer bij P. van der Haak in ’s-Gravenzande”, vertelt hij. “De keuze om te starten in Amerika komt voort uit het feit dat het arbeidsprobleem daar nog groter is dan hier. En juist dat aspect ondervang je middels automatisering. Er zijn te weinig vakbekwame medewerkers en de loonkosten zijn hoog. Dat veroorzaakte stress bij de telers. En tja, de Amerikanen staan volgens mij toch meer open voor innovaties dan hun Nederlandse collega’s.”
Geautomatiseerd stek steken
Eerst maar eens een korte technische uitleg. Het systeem bestaat uit een door Visser gepatenteerde transplanter en bijpassende gepatenteerde strip. De onderkant van deze strip is de gemene deler van het systeem. Er past stek in met diverse stamdiameters. Een bedrijf kan dus verschillende plantsoorten steken zonder de machine aan te passen. De strip gaat simpelweg in de machine, die snijdt elke cel afzonderlijk af en plant deze (plus het stekje) in de gewenste plug, pot of tray. Ongeacht het gebruikte medium. Ook belangrijk: het snijelement in de machine raakt de blaadjes niet aan. De speciale grijper pakt de cel en niet het plantje, zoals vaak in traditionele systemen gebeurt. Strips zijn verkrijgbaar met 51 of 34 cellen. Onlangs werd de 51-ST-strip geïntroduceerd. Deze is speciaal geschikt voor stek met dunne en korte stelen zoals die van impatiens. De capaciteit van de machines bedraagt ongeveer 11.000 stekken per uur.
Nespresso
Marketing manager Charlotte Langerak vergelijkt het systeem treffend met een Nespresso-apparaat. “Je hebt één machine waarmee je verschillende soorten koffies kunt zetten. Immers, de cupjes zijn allemaal gelijk, alleen de inhoud ervan verschilt. Het concept is zo simpel en innovatief dat het heel veel mensen aanspreekt.”
De strips zijn bovendien biologisch afbreekbaar. Via koude compostering gaat het plastic probleemloos op in het substraat van het eindproduct.
Beworteling zonder substraat
Dümmen Orange erkende direct de meerwaarde van het systeem. Door dat aan te vullen met eigen kennis omtrent plantfysiologie, ontwikkelde de veredelaar een concept waarbij ze telers kant-en-klare bewortelde stek kan leveren. Deze Basewell-technologie omvat een speciaal bewortelingsproces in de AutoStix-strip, het zogenaamde ‘contactloos rooting’. Perry Wismans (Global Head of Floriculture Innovation bij de veredelaar) is zeer enthousiast: “Het is fantastisch om onze klanten iets compleet nieuws aan te bieden. En de voordelen zijn duidelijk. Telers kunnen de complexiteit binnen de organisatie terugbrengen door een deel van het teelttraject – beworteling – uit te besteden. Ze laten een specialist het moeilijke werk doen en winnen een stukje rust, arbeid en ruimte.”
De veredelaar gebruikt deze techniek voor al het vegetatief vermeerderd perkgoed. Het product is geschikt voor zowel grote als kleinere telers, want naast de mogelijkheid van automatisering kunnen de strips ook handmatig worden opgepot. Stek wordt dan in individuele cellen (cartridges) aangeleverd.
Minder medewerkers nodig
Wismans verwacht komend seizoen tussen de 25 en 30 miljoen Basewell-stekken te verkopen. “Ze worden vanuit onze offshore productielocaties rechtstreeks verzonden naar de telers, die de stekken direct in de eindpot kunnen steken. Telers besparen daarmee niet alleen op arbeid, die het intensieve stek- en bewortelingstraject normaal gesproken kost, maar kunnen door de vrijgekomen bewortelingsruimte ook voor meer winstgevende activiteiten inzetten, zoals de op- en afkweek.”
Daarbij komt dat de strips de uniformiteit van de weggroei bevorderen. Het plantje ondervindt direct na het oppotten steun van de plastic cel en eventuele machinale verwerking zorgt dat elk stek even diep in het substraat wordt gestoken. “Geen tien individuele medewerkers, maar één constante machine. Die kwaliteit zie je echt terug in de partijen.” Wismans denkt dat het nog beter gaat worden. De R&D-afdeling is druk bezig met verschillende innovaties voor de stekken. Wat te denken van een speciale coating die de wortels beschermt en voeding meegeeft tijdens het transport.”
Schoon en veilig
Noord-Amerikaanse telers en pilotbedrijven in Nederland zijn enthousiast. Daarnaast wordt ‘contactloos rooting’ in combinatie met de afbreekbare strips ook omarmd door de afnemers van het perkgoed. Het past bij hun duurzame gedachtegoed en angst voor vervuilde en milieuonvriendelijke potgrond. De werkwijze vergroot een stukje beheersbaarheid in de productieketen. Ofwel, verkleint de risico’s.
Wisman wijst nogmaals op de onzekere factor arbeid. “Het aantal beschikbare medewerkers in de tuinbouw neemt af. Door de arbeidsintensieve stek- en bewortelingsfase te outsourcen creëren telers meer rust in hun organisatie. En dankzij de strips is het simpel tellen, bedrijven krijgen precies wat ze hebben besteld. Alles van uniforme kwaliteit. De gangbare uitval tijdens de bewortelingsfase komt uiteraard voor onze rekening. En we merken ook dat de strips het transport vergemakkelijken. Het product stapelt zonder beschadiging en de structuur van de cellen zorgt voor voldoende lucht.”
Grotere voorraden
In ’t Veld vult aan dat het gebruik van de cellen ook de houdbaarheid van de stek verbetert. “Stekken arriveren bij de klant in perfecte staat. Daarnaast is het mogelijk de producten te bufferen in speciale buffertrays met water. De stekken kunnen zo goed gehouden worden – of op de locatie van de moederplanten, of bij de kweker – totdat er kan worden geplant.”
Samenvatting
Een grote veredelaar in de sierteeltsector presenteert een concept dat bestaat uit een offshore bewortelingsproces en een biologisch afbreekbare strip. Deze innovatie stelt de veredelaar in staat om kwalitatief hoogstaand beworteld stekmateriaal zonder substraat rechtstreeks aan de teler te leveren. De strip op zijn beurt leent zich voor geautomatiseerd transplanten. De ontwikkelde, bijbehorende machine ontlast de teler op het gebied van personeel. De uniformiteit van het systeem maakt dat de machine zonder aanpassingen diverse soorten kan planten.
Tekst: Jojanneke Rodenburg. Foto’s: Studio G.J. Vlekke.
[/wcm_restrict]