Het World Horti Center wordt in maart volgend jaar officieel geopend, maar het gebouw in Naaldwijk is al volop in gebruik. De meerwaarde van de kruisbestuiving tussen onderwijs, bedrijfsleven en onderzoek laat zich nu al zien.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Wie binnenkomt ziet meteen een oase van groen en licht, die zich uitstrekt tot aan het glazen kasdek. Aan weerszijden een trap. Op verschillende plateaus tussen het groen zitten studenten te genieten van hun pauze. Het is de aula van het MBO Westland, de eyecatcher van het gebouw. “Dit laat meteen zien hoe we de diverse functies in dit gebouw hebben gecombineerd”, zegt architect Anton Hanemaaijer van adviesbureau AAB. “Onderwijs, bedrijfsleven en onderzoek komen hier samen.”
Afspiegeling
De bouw is een uitdagend project te noemen. In 2013 werden de eerste gesprekken gevoerd tussen de drie initiatiefnemers. MBO Westland was op zoek naar een grotere faculteit dichterbij de praktijk. Demokwekerij Westland, onderdeel van proeftuin Zwaagdijk, wilde uitbreiden om zich verder te ontwikkelen en Greenport Food & Flower Experience had het idee opgevat een platform te creëren voor de primaire sector. “Iedereen was op zoek en zo kwamen we aan dezelfde tafel te zitten”, zegt projectleider Maik Rodenrijs, werkzaam bij hetzelfde adviesbureau als Hanemaaijer.
Ook gemeente Westland steunde het initiatief. Er lagen gronden van Royal FloraHolland braak, die het fundament moesten gaan vormen voor een Greenport Horti Campus Westland. Het World Horti Center moet daar een onderdeel van zijn.
In diezelfde periode werd AAB gevraagd om ondersteuning te bieden op gebied van verschillende expertises zoals projectmanagement, makelaardij, energie, techniek en vergunningen. Rodenrijs: “Een mondiaal kennis- en innovatiecentrum opzetten dat dient als ontmoetingsplek en platform werd het doel; waar school en bedrijfsleven elkaar ontmoeten, waar kennis wordt gedeeld, wat een afspiegeling zou zijn van de glastuinbouwsector in Nederland.”
Verschillende technieken
Het gebouw zou uit drie delen gaan bestaan: Demokwekerij Westland links, MBO Westland rechts en in het midden het combigebouw (expositiegebouw), waar bedrijven – gerelateerd aan de sector – een stand kunnen huren om zichzelf te presenteren aan een nationaal en internationaal publiek.
De uitdagingen lagen meteen open op tafel. De school moest de bouw Europees aanbesteden en zocht naar een eigen architect en hoofdaannemer. Het onderzoekcentrum wilde samenwerken met meerdere specialistische aannemers. Dit gaf onder andere uitdagingen op gebied van wet- en regelgeving, veiligheid en samenwerking. Daardoor werd het een dynamisch project, waarin partijen uit de tuinbouwtechniek moesten samenwerken met partijen die werkzaam zijn in de utiliteitsbouw.
Het gebouw is dan ook opgebouwd aan de hand van verschillende technieken uit twee totaal verschillende werelden. De betonnen constructie van de school moest naadloos aansluiten bij het staal van het combigebouw, daaropvolgend moest ook dit centrale gebouw weer strak aansluiten op de nieuwe onderzoeksfaciliteiten.
Aardwarmte
Dat laat zich overal in het centrum terugzien. Zo is het kasdek boven de aula uitgerust met een horizontaal energiescherm en een geïsoleerd kasdek, maar ook met een sprinklerinstallatie vanwege de brandveiligheid. Het combigebouw kent geen standaard radiatoren, maar er is gekozen voor typische gevelbuisverwarming. Daarnaast is de buitengevel uitgevoerd in een geïsoleerd glasgevelsysteem.
Het centrum kan toekomstig worden verwarmd met aardwarmte uit de Trias-boring, maar op dit moment gebeurt dat met warmte uit de ketelinstallatie van de onderzoekskas. De sprinklerinstallatie wordt gevoed vanuit de waterkelders, die onder het proefstation zijn aangelegd.
Mooie samenwerkingen
Op 6 december 2016 ging de eerste paal de grond in. “Onze rol werd het managen van het hele projectproces”, vertelt Hanemaaijer. “Zoals het verzorgen van het ontwerp, de vergunningen, de aanbestedingsprocedures en de bouwbegeleiding.”
Het was essentieel dat iedere partij zijn discipline kon integreren in het geheel, stelt hij. “Dat had verschillende consequenties. Wij moesten soms accepteren dat het anders werd dan we in eerste instantie hadden ontworpen. Maar het zorgde ook voor mooie samenwerkingen. Zo bestaat het combigebouw uit een onder- en bovenbouwconstructie. Beide delen zijn door twee verschillende aannemers gerealiseerd, de een gespecialiseerd in bijzondere kassen – Smiemans Projecten – en de ander in utiliteitsbouw, Eekhout Bouw. Door samenwerking hebben zij een versnelde bouwtijd op de staalconstructie weten te realiseren.”
“We moesten de partijen stimuleren om creatief mee te denken over de invulling van het geheel, maar wel binnen bepaalde vastgestelde kaders”, voegt Rodenrijs eraan toe. “Dat betekende dat er heel wat partijen buiten hun eigen comfortzone moesten treden en het gesprek aan moesten gaan met andere co-bouwers.”
Afspiegeling
In het centrale gebouw is ruimte voor zo’n honderd bedrijven. Elk bedrijf huurt een eigen stand, waarin ze hun producten kunnen presenteren. In de kas kunnen sommige bedrijven de toepassing laten zien. “Dat is een grote meerwaarde”, zegt projectmanager Lex Wubben van Demokwekerij Westland. “Voor bedrijven is dit echt hun visitekaartje. Hier kunnen ze klanten ontvangen, bijeenkomsten houden en de toepassing van hun producten meteen in de praktijk laten zien. Wij brengen hier een netwerk bij elkaar.”
De vooral internationale klanten kunnen hier met eigen ogen een afspiegeling van de Nederlandse glastuinbouw aanschouwen. Ze krijgen een compleet aanbod. De expositievloer met bedrijven is ingedeeld aan de hand van vier thema’s: techniek, toelevering, sierteelt en voedingstuinbouw. Het thema techniek is daarbij verder onderverdeeld in kasconstructies, teeltsystemen/logistiek, energie/klimaat, teeltbenodigdheden en diensten.
Kruisbestuivingen
“We hebben bij deze thema’s passende bedrijven gezocht”, legt Wubben uit. “De bedrijven in het centrum zijn toonaangevende en vooruitstrevende bedrijven, die ook echt iets toevoegen. Het moest een afspiegeling van de sector worden, vandaar dat er meerdere bedrijven per thema zijn gesitueerd. Zo zijn er bijvoorbeeld verschillende veredelaars en kassenbouwers vertegenwoordigd.”
Dat hier kruisbestuivingen kunnen plaatsvinden met het onderwijs is al duidelijk. Sommige bedrijven hebben hun stand door studenten als projectopdracht laten inrichten. Andere hebben leerplekken ingericht. “Er liggen hier korte lijnen tussen onderwijs en onderzoek. Het bedrijfsleven ontmoet hier de studenten. Zeker gezien de arbeidsvraagstukken van nu en in de toekomst, liggen hier mogelijkheden”, stelt Wubben. “We laten zien hoe mooi de glastuinbouwsector is. Het draagt bij aan een positief imago en we hopen daarmee dat er meer mensen voor deze sector kiezen.” Een online platform versterkt het fysieke gebouw.
Verbinden, inspireren, innoveren
De laatste hand wordt nog gelegd aan de inrichting van de kas, waar partijen eind dit jaar met nieuwe onderzoeken wil beginnen. De bedrijven zijn druk met het inrichten van hun stands en de leerlingen zwermen sinds augustus uit over de lokalen. In maart volgend jaar vindt de officiële opening plaats.
Uiteindelijk is het eindresultaat van het project veel mooier dan in de ontwerpfase was bedacht, stellen de drie. “We verbinden mensen, inspireren mensen en innoveren”, zegt Wubben. “Het centrum dient als de katalysator van glastuinbouw Nederland.”
Samenvatting
Onderzoek, bedrijfsleven en onderwijs komen bij elkaar in het nieuwe World Horti Center in Naaldwijk dat in maart komend jaar officieel wordt geopend. Deze kruisbestuiving is letterlijk terug te zien in de bouw, waarin partijen uit de tuinbouwtechniek samenwerkten met partijen die werkzaam zijn in de utiliteitsbouw. Daarnaast heeft de kruisbestuiving een grote meerwaarde voor de sector, stellen de initiatiefnemers. Het dient als katalysator van glastuinbouw Nederland.
Tekst en foto’s: Marjolein van Woerkom.
[/wcm_restrict]