Over anderhalf jaar is het al zover dat er een verplichte zuivering van restwaterstromen ingaat. Zuiveringsinstallaties moeten dan 95% van de gewasbeschermingsmiddelen verwijderen uit te lozen water. Tijd voor actie dus. Bedrijven of collectieven kunnen aan de hand van een QuickScan Waterzuivering vaststellen welke manier van zuivering bij hen past en wat dat kost. Soms zijn de te nemen maatregelen behoorlijk, maar in andere gevallen zijn eenvoudige ingrepen al voldoende.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
“Of er nu een verplichte zuivering van restwaterstromen komt of niet, als tuinbouw willen we naar een duurzame bedrijfstak groeien. Zuiveren van het restwater hoort daar gewoon bij.” Aan het woord is Jaap Bij de Vaate van Delphy. Momenteel bezoeken hij en de partners in Project Brinkers groepen telers om over dit onderwerp van gedachten te wisselen en een quick scan uit te voeren.
Dit project is een samenwerkingsverband van Delphy, DLV Glas&Energie en Agrimaco, waarin advies, technische ondersteuning en organisatie samen komen. Het helpt bedrijven, groepen bedrijven en collectieven stapsgewijs op weg om aan de zuiveringsplicht te voldoen.
Verantwoording nemen
Op de website van LTO Glaskracht is te lezen dat inmiddels 170 collectieven zijn aangemeld die hun reststromen gezamenlijk willen gaan zuiveren. Dat er zo’n massale aanmelding is, heeft vooral te maken met een mogelijk uitstel. Bij een collectieve aanmelding geldt de plicht niet per 1 januari 2018, maar volgt uitstel met drie jaar. Collectieven die daarvoor in aanmerking willen komen moeten voor het eind van 2016 een business case hebben ingediend waarvan de uitvoering langer dan een jaar in beslag neemt en die moet worden goedgekeurd door het bevoegd gezag.
Uitstel of niet, het moet er toch een keer van komen. “Je kunt ook concluderen dat tuinbouwondernemers hun verantwoording nemen. Uiteindelijk moeten de telers het zelf oppakken en wij kunnen daar een rol bij spelen”, concludeert Bij de Vaate. Zolang de concentraties van middelen in het oppervlaktewater de gestelde grenzen blijven overschrijden, vermindert het maatschappelijke en politieke draagvlak voor chemische gewasbescherming.
Lozingsvolume in beeld brengen
Deelnemers aan een collectief voor waterzuivering kunnen per bedrijfslocatie een formulier invullen, met alle watertechnische gegevens; de zogenaamde QuickScan Waterzuivering. Zaken die aan de orde komen zijn de herkomst van het gietwater, het watergeefsysteem, wel of geen recirculatie en ontsmetting, rioolaansluiting en lozingsgegevens.
Als alle gegevens zijn verzameld kan de adviseur het geraamde lozingsvolume van het collectief in beeld brengen en aangeven in welke periode van het jaar dit spuiwater vrij komt. Een overzichtelijk rapport geeft advies over vervolgstappen en een raming van de kosten. Met die gegevens kunnen de telers en het collectief naar praktische oplossingen zoeken.
Dit klinkt heel eenvoudig, maar de praktijk is weerbarstig. Bij de substraatbedrijven met recirculatie is het lozingsvolume vrij exact te berekenen, maar op bedrijven met grondgebonden teelten is dat veel lastiger. Soms heeft een bedrijf meer spuiwater dan gietwater, omdat het bijvoorbeeld last heeft van inzijging. In dat geval is het belangrijk om een goed beeld te krijgen van alle bedrijven in één gebied én van individuele situaties. “Zorg dat je in beeld krijgt hoe groot het probleem is en laat zien dat je je inspant om het op te lossen”, is het advies van Bij de Vaate.
Bewustwording
“We merken dat het rapport een beginpunt is voor bedrijven om oplossingen te zoeken. Het uiteindelijke doel is de verbetering van de oppervlaktewaterkwaliteit, waardoor het imago van de glastuinbouw als vervuiler kan verbeteren en middelen beschikbaar blijven”, legt de adviseur uit. Dit kan allereerst door spui te voorkomen, bijvoorbeeld door spoelwater van het zandfilter niet te spuien maar binnen het bedrijf te houden en te hergebruiken. Bij veel bedrijven zijn hier al goede ervaringen mee. Het zuiveren van te spuien water is een laatste stap.”
Sommige telers willen zuivering van restwater individueel oplossen, bijvoorbeeld door aanschaf van eigen apparatuur. Anderen willen dit collectief aanpakken. Voor kleine volumes en weinig lozingsmomenten zouden loonwerkers oplossingen kunnen bieden. Telers moeten er dan wel rekening mee houden dat zij voldoende opslag hebben, bijvoorbeeld in de vorm van silo’s.
Collectieve zuivering
Een rigoureuze aanpak is het zuiveren van alle restwaterstromen in een tuinbouwgebied, zoals nu op meerdere plaatsen gebeurt. Een voorbeeld daarvan is AquaReUse, een concept waarbij het afvalwater van een cluster van 100 ha glastuinbouwbedrijven in Bleiswijk wordt gezuiverd. Vorig jaar is deze zuiveringsinstallatie van de Overbuurtsepolder opgeleverd.
Het afvalwater volgt de weg van grove filtering en bezinking naar filtratie met een rietfilter. Zo worden organische verontreinigingen, ziektekiemen en biologische afbreekbare gewasbeschermingsmiddelen uit het water gehaald. Voor gietwaterbereiding vindt vervolgens oxidatie en omgekeerde osmose plaats. Via een distributiesysteem is het schone water weer beschikbaar voor bedrijven.
Restwaterstromen voorkomen
De beste oplossing om te voldoen aan alle regels is alle restwaterstromen binnen het eigen bedrijf te houden. In de substraatteelt ligt dat voor een groot aantal bedrijven binnen handbereik. Voor de resterende afvalwaterstromen zullen telers zuiveringsinstallaties moeten opstellen. Op dit moment is een aantal installaties aangemeld voor certificering en in de loop van dit jaar wordt duidelijk welke installaties voldoen aan de eisen.
“Hoe dan ook, we kunnen niet om de regelgeving heen”, vindt Bij de Vaate. “We moeten ons druk maken over de waterkwaliteit. Nog onvoldoende telers zijn zich ervan bewust dat er een directe relatie is tussen waterkwaliteit, het in stand houden van het gewasbeschermingspakket en de toelating van nieuwe middelen.” Volgens hem is haast geboden bij het uitwerken van de plannen van de collectieven, want 2017 nadert in rap tempo. Als ondernemers nu geen stappen ondernemen dan zijn ze niet op tijd klaar voor de nieuwe regelgeving van start gaat. Deze quick scan is daarvoor een handig instrument, dat ook door andere adviesbureaus kan worden aangeboden.
Samenvatting
Vanaf 1 januari 2018 moeten glastuinbouwbedrijven hun restwaterstromen zuiveren voor 95%. Een quick scan kan de individuele situatie per bedrijf in beeld brengen. Adviesbureaus kunnen de situatie voor een heel gebied in beeld brengen, waardoor in collectief verband oplossingen mogelijk zijn. Soms kunnen betrekkelijk eenvoudige maatregelen al voldoende zijn om aan de zuiveringsplicht te voldoen.
Tekst en foto’s: Pieternel van Velden.
[/wcm_restrict]