Vanaf het moment dat een belichtingsinstallatie is geïnstalleerd, gaat het rendement door tal van factoren achteruit. Regelmatige controle van alle onderdelen geeft inzicht. Goed en tijdig onderhoud bespaart geld, voorkomt voortijdige vervanging door slijtage en lichtverlies, waardoor extra belichting nodig is.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
De tijd is voorbij dat lampen na 10.000 branduren blind werden vervangen. De afgelopen jaren is er een kentering geweest en steeds meer telers laten hun belichtingsinstallatie nakijken door professionele bedrijven om het optimale rendement uit hun kostbare investering te halen. Behalve de lampen, armaturen en reflectoren vraagt ook het elektrisch gedeelte om aandacht.
Een rekensommetje toont dat het in de praktijk om enorme bedragen kan gaan: 1% minder lichtverlies bespaart gemiddeld € 1,35 per lamp per 2.000 uur belichten.
Groeilichtlampen behoren volgens de specificaties van de leverancier 10.000-12.000 uur mee te gaan. Het komt regelmatig voor dat dit minder is. Dat kan liggen aan de kwaliteit van de lamp of aan externe factoren, zoals de stroomkwaliteit of het regelmatig aan- en uitschakelen van de installatie. Het is daarom belangrijk om de lamp regelmatig te laten nameten door een specialist op de lichtoutput (in µmol), het energieverbruik en de lampspanning. Vuistregel is een keer per 2.500 belichtingsuren of eens per jaar. Bij zo’n meting hoort uiteraard een analyse plus advies voor vervanging of onderhoud.
Vervuiling lampen en armaturen
De huidige generatie printplaten bewaart bovendien waardevolle informatie over de prestaties van de lichtinstallatie, onder andere over de lampspanning. Mede op basis hiervan is het mogelijk een inschatting te maken van het uitvalspercentage van de lampen voor het aankomende jaar.
Lampen en armaturen vervuilen, evenals reflectoren. Vervuilde lampen en armaturen worden warmer en dit gaat ten koste van de levensduur. Het is daarom aan te raden deze regelmatig een schoonmaakbeurt te geven.
In de conventionele armaturen zitten condensatoren. Wanneer de installatie ouder wordt, slijten deze waardoor het rendement van de installatie vermindert. Laat de condensatoren daarom regelmatig doormeten of ze nog voldoen aan de eigen verwachtingen, de eisen van de energieleverancier en de verzekering. De kwaliteit van de condensator is medebepalend voor de levensduur van de lamp. Tijdige vervanging is dus aan te raden.
Schone reflectoren
Met het blote oog lijken reflectoren vaak aardig schoon. Maar wanneer het rendement na een jaar wordt vergeleken met die van een nieuw exemplaar, zijn ze 1 tot 3% achteruit gegaan in reflectiewaarde. Ze vervuilen ongemerkt door activiteiten in de kas: grondbewerking, gewasbescherming, enzovoort. Daarbij komt dat vuil kan inbranden, waardoor de reflector eerder aan vervanging toe is. In de praktijk blijkt dat de levensduur van de reflectoren bijna verdubbelt bij goed onderhoud.
Voor de meeste bedrijven is een jaarlijkse controle en schoonmaken van de reflectoren voldoende. Dit is wel afhankelijk van het type bedrijf. Bij een opkweekbedrijf met betonvloeren zie je minder vervuiling van de reflectoren dan bij een grondteelt als chrysant en lisianthus. Het is ook afhankelijk van de toegepaste gewasbeschermingsmiddelen.
Gespecialiseerde bedrijven kunnen meten hoe het staat met de vervuiling van reflectoren én deze reinigen. Machinaal schoon laten maken met de juiste vloeistof, geeft een betrouwbaar resultaat. De kosten daarvan zijn doorgaans lager dan wat 1% extra rendement oplevert.
Stroomkwaliteit
Meten is weten. Dat geldt zeker ook voor de stroomkwaliteit. Deze fluctueert door het jaar heen door oorzaken van buitenaf. Wanneer de stroomkwaliteit niet optimaal is, bij lagere en hogere spanningen, presteert de installatie minder energiezuinig en zullen onderdelen sneller slijten. Wanneer schade ontstaat, is het goed om te kunnen herleiden waar deze vandaan is gekomen.
Benader het nutsbedrijf, de leverancier van de belichtingsinstallatie of een ander gespecialiseerd bedrijf om het stroompaneel na te meten op de aangeboden spanning, Cosinus Phi, Powerfactor en de aanwezigheid van eventuele harmonische stromen. Bij nieuwbouw is het het overwegen waard om ‘power analyzers’ in te bouwen in een stroompaneel om de stroomkwaliteit van de installatie te monitoren.
Tekst: Marleen Arkesteijn. Foto’s: Hortilux Schréder.[/edd_restrict]
[/wcm_restrict]