Toegelaten middelen worden regelmatig herzien. Hierdoor kunnen wijzigingen in de toepassing optreden. Middelen die wat langer in de kast staan verlopen daardoor. Met als gevolg dat het bedrijf in overtreding is. Tijd dus om de middelenkast op orde te krijgen. Acties als ‘Bezem door de middelenkast’, helpen hierbij.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Elk in Nederland toegelaten gewasbeschermingsmiddel heeft een etiket (Wettelijk Gebruiksvoorschrift), dat door het Ctgb is vastgesteld. Hierop staan gegevens over de aard van het middel, het wettelijk en veilig gebruik en de gebruiksaanwijzing. En zoals iedereen weet, vinden er regelmatig wijzigingen op een of meerdere van die punten plaats. Denk aan verscherpte regelgeving en verplichte heretikettering.
Een en ander kan leiden tot beperkingen op het etiket. Wat te doen als de teler dan net grootschalig heeft ingeslagen? Erwin Hoftijser van CLM herkent het probleem. “Het is in Nederland relatief makkelijk om gewasbeschermingsproducten te kopen, maar lastig om ervan af te komen.”
Afvoer is drempel
Hoftijser: “De teler heeft altijd netjes de voorschriften gevolgd en zit dan plots toch met verboden of verouderde middelen. Die moeten weg. Echter, voor de afvoer moet vaak een kostbaar particulier afvalverwerkingsbedrijf worden ingeschakeld, want milieustraten accepteren de producten niet. Het uitzoeken en afvoeren is daarom best een drempel. Met als gevolg dat de middelen eindeloos in de kast blijven staan of erger, toch worden gebruikt of geloosd.”
Om vooral dit laatste te voorkomen, startte het onafhankelijke bureau CLM Onderzoek en Advies begin december met de actie ‘Bezem door de middelenkast’ in de provincies Gelderland, Noord-Holland en Limburg. Tot maart kunnen telers in deze gebieden zich aanmelden voor gratis en unanieme afvoer van middelen. Hoftijser: “We hebben deze actie al eerder in Noord-Brabant, Zeeland en Drenthe gecoördineerd. In deze laatste regio deden bijvoorbeeld 444 agrariërs mee en werd gemiddeld 25 kg aan middelen ingeleverd. Blijkbaar circuleren dus nog veel verboden en/of verlopen gewasbeschermingsmiddelen. Daar moeten we echt serieus mee aan de slag.”
Etiketten goed lezen
Enerzijds is er dus het probleem van afvoer. Anderzijds blijkt ook niet iedereen goed op de hoogte van wat de verplichte toepassingsvoorwaarden zijn. Etiketten veranderen vaak en het lezen daarvan is lastig. Irma Lukassen van Certis en haar collega’s krijgen vaak vragen over toepassingen en behandelingen. “Etiketten van vroeger en nu, je kunt op dit moment alle varianten van etiketten in een middelenkast tegenkomen. Ontwikkelingen en wijzigingen volgen elkaar in rap tempo op.”
Daarom blijft het volgens haar belangrijk om regelmatig weer alle specificaties nauwkeurig te lezen. “Het etiket beantwoordt alle vragen, alleen moet je de antwoorden wel weten te vinden en kunnen ‘ontcijferen’. Op dit moment vindt er een door het Ctgb verplichte heretikettering plaats. Etiketten gaan van oud naar nieuw. Zo hebben de nieuwe etiketten een tabel layout, het lezen ervan roept soms wat vragen op”, vertelt Lukassen.
Momenteel reist ze met een presentatie door het land om adviseurs op weg te helpen. Welke informatie op een etiket moet bijvoorbeeld verplicht worden opgevolgd en welke zaken zijn een aanbeveling. “De key-boodschap van mijn lezing is een duidelijke: neem de tijd om de etiketten goed te lezen. Echt, alle informatie staat er op.”
KUG-toelatingen
Adviseurs van telers dienen vaak als allround vraagbaak en moeten up to date zijn geïnformeerd. En dat is best lastig, beaamt ook Lukassen. “We krijgen via die adviseurs veel vragen over de KUG-toelatingen. Een aantal jaren geleden werden er in de ‘kleine gewassen’ steeds minder middelen toegelaten. De sector heeft toen de wens geuit om vereenvoudigd middelen toegelaten te krijgen.”
Om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in kleine teelten en voor kleine toepassingen te faciliteren, is de NLKUG in het leven geroepen. “Het is dus een extra gebruiksmogelijkheid. Echter, het woordje KUG zie je niet op het etiket staan. De mededeling staat ‘verstopt’ in de zinnen over vereenvoudigde uitbreidingsprocedures, derdenuitbreiding of ‘het middel is toegelaten conform artikel 51EG 1107/2009’. Deze drie vereenvoudigde uitbreidingsprocedures hebben één gemene deler: de gebruiker is eindverantwoordelijk. Er is voor deze vereenvoudigde toelatingen namelijk geen fytotoxiciteits- en/of werkzaamheidsonderzoek uitgevoerd.”
Lukassen wijst haar toehoorders vooral op het gevaar van ‘gewoonte’. Iemand die al jarenlang een middel adviseert of toedient, houdt zich aan de voorwaarden zoals ooit gesteld. Terwijl er steeds vaker beperkingen worden toegevoegd aan het etiket. “Naast het steeds smallere middelenpakket neemt dus ook het aantal toepassingen per toegestaan middel af.”
Middelenkast op orde
De regels luisteren nauw en op de uitvoering wordt streng gecontroleerd. Zowel de overheid als de markt houdt de vinger aan de pols wanneer het gaat om middelengebruik. Waar residuonderzoek tot voor kort voornamelijk gebeurde bij groente- en fruitproducten, wordt het tegenwoordig ook steeds vaker uitgevoerd voor sierteeltgewassen. Want hoewel hiervoor geen officiële residunormen gelden, is gecontroleerd middelengebruik noodzakelijk om aan kwaliteitscertificaten te kunnen voldoen, of vanwege handelseisen van grootwinkelbedrijven. Reden te meer om de middelen en de kast goed onder de loep te nemen.
Bewust ondernemen
De ondernemer leunt daarbij sterk op de actuele kennis van zijn adviseur. Het is dan vaak de eigen teeltadviseur die meehelpt bij een actie als Bezem door de middelenkast. Hoftijser: “Samen met de teler bekijkt de adviseur de middelenkast. Het gaat dan puur om de aanwezige middelen. Via het CLM ontvangt de adviseur een tool waarmee hij snel, door het toelatingsnummer in te tikken op de laptop, kan zien of een middel is toegelaten of niet. Tevens wordt het meest recente W-nummer weergegeven. We maken deze tool speciaal voor de bezemacties en voorzien het regelmatig van een update, het is dan ook niet online beschikbaar.” De verouderde middelen worden bij Bezem door de middelenkast kosteloos opgehaald door een afvalverwerker, binnen acht weken na de controle.
Om te voorkomen dat de bezemactie en controles door handhavende instanties elkaar kruisen, stemt CLM de actie af met partijen als de NVWA. Telers die meedoen en af te voeren middelen hebben staan, worden niet beboet. Met de inspanningen levert iedereen een aandeel in het streven naar verantwoord en duurzaam ondernemerschap. Hoftijser geeft nog een tip: “Als een teler zelf wil checken of zijn middelenkast up-to-date is, dan adviseer ik om de toelatingendatabank van het Ctgb te checken, daarin staat in principe alle informatie.”
Samenvatting
Toepassingen en toelatingen van gewasbeschermingsmiddelen volgen elkaar snel op. Op het etiket van de verpakkingen staan verplicht alle wijzigingen vermeld. De enorme bron aan informatie maakt interpretatie ervan lastig. Daarnaast zorgt de snelle opvolging van middelen en regels dat niet te gebruiken voorraden ontstaan. De afvoer van middelen is een drempel en aanwezigheid leidt soms tot lozing. Via acties bij telers en kennisverspreiding onder adviseurs moet de middelenkast weer op orde komen.
Tekst: Jojanneke Rodenburg.
[/wcm_restrict]