AquaReUse in Bleiswijk zuivert en verwerkt de drain- en restwaterstromen van 85 ha glastuinbouw tot hoogwaardig gietwater. Dat vraagt om een zeer gedetailleerd beeld van het zuiveringsrendement en de waterkwaliteit. Ines van Marrewijk en Theo Cuijpers leggen uit hoe zij dat monitoren. De methodiek leent zich ook voor individuele bedrijven.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Theo Cuijpers is als senior beleidsadviseur afvalwaterketen bij het hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard nauw betrokken bij de collectieve waterzuivering AquaReUse in Bleiswijk, die het hoogheemraadschap twee jaar geleden liet aanleggen. Op deze installatie zijn tien bedrijven met 85 ha glastuinbouw aangesloten.
“Anders dan de meeste collectieve zuiveringsinstallaties is AquaReUse in de eerste plaats een gietwaterfabriek”, zegt Cuijpers. “In een aantal stappen ontsmet en zuivert de installatie de drain- en restwaterstromen van de aangesloten bedrijven met het oogmerk om deze als hoogwaardig gietwater terug te leveren. De lat ligt hoog, want er mag geen discussie ontstaan over de kwaliteit van het water dat teruggaat naar de bedrijven. Daarom wordt die kwaliteit van meet af aan over een zeer breed spectrum gemonitord.”
Breder inzicht vereist
Productmanager Van Marrewijk van Groen Agro Control begeleidt het Bleiswijkse collectief bij de monitoring. “Om gezuiverd water verantwoord te kunnen hergebruiken, willen telers in de eerste plaats zeker weten dat het water geen ziekteverwekkers bevat. Er kunnen ook andere stoffen in het geding zijn die je liever niet in je watersysteem hebt, zoals herbiciden, zware metalen en – afhankelijk van het gewas – bepaalde remstoffen of andere plantenhormonen.”
Bedrijven die hun drain- en restwaterstromen zelf zuiveren, weten op voorhand vrij nauwkeurig welke stoffen en middelen daar wel of niet in voor kunnen komen. Collectieve zuiveringsinstallaties ontvangen reststromen van verschillende bedrijven. Het ligt voor de hand dat dit water breder is samengesteld en meer stoffen en/of verontreinigingen bevat waar het proces mee moet afrekenen. “Om te zien of dat daadwerkelijk gebeurt, is een bredere controle echt een vereiste”, vervolgt Van Marrewijk.
Controle op diverse parameters
Samen met de aangesloten telers heeft het laboratorium een uitgebreide controlelijst voor proceswater ontwikkeld. Gespecialiseerde medewerkers van het bedrijf nemen maandelijks watermonsters op verschillende plaatsen in het zuiveringstraject, die in het lab worden geanalyseerd.
De methodiek omvat tal van parameters: EC, pH, meststoffen, zware metalen, de aanwezigheid en concentraties van 650 gewasbeschermingsmiddelen, herbiciden en remstoffen, humaan- en plantpathogenen. En desgewenst de totale hoeveelheid organische stof, of zelfs hormonen. “Van monsters die afkomstig zijn van aftappunten voor een UV-ontsmetter meten we regelmatig de UV-transmissie”, voegt de productmanager toe. “Zwevende deeltjes in het water zijn immers van invloed op de effectiviteit van deze ontsmettingsmethode.”
Voor alle parameters zijn normen vastgesteld die als algemeen veilig worden beschouwd. Eventuele overschrijdingen zijn goed zichtbaar in de rapportage. Afhankelijk van specifieke omstandigheden of wensen kan een klant ook voor scherpere normen opteren. Cuijpers: “Om helemaal zeker te zijn voert AquaReUse aanvullend nog een zogenoemde tuinkersproef uit. Tot op heden heeft die nooit aanleiding gegeven voor zorgen over de waterkwaliteit en de telers maken dan ook goed gebruik van het geleverde gietwater.”
We komen nog veel verrassingen tegen
De uitgebreide controle leent zich bovendien uitstekend voor individuele bedrijven. “Daar wordt ook zeker gebruik van gemaakt, al is dat soms in een wat lagere frequentie”, aldus Van Marrewijk. “Het geeft een heel breed en gedetailleerd beeld van de waterkwaliteit en daar hebben individuele telers die zuiveringstechnieken gebruiken behoefte aan. Zeker wanneer er net kostbare installaties in gebruik zijn genomen die je goed wilt inregelen, kan het nuttig zijn om alles wat breder en intensiever te monitoren.”
Tot besluit merkt de productmanager op dat het erg belangrijk is om op de juiste plaatsen te bemonsteren. “Wij komen nog veel verrassingen tegen, zoals aftapkranen die op een verkeerde plaats zijn geïnstalleerd, leidingen met dode punten of pompen en kleppen zonder aanduiding erop, waardoor niet duidelijk is welke positie ze in het zuiveringsproces hebben. Dat blijkt dan vaak achteraf, nadat de watermonsters zijn geanalyseerd. Wanneer telers zelf niet weten hoe hun watersysteem precies in elkaar steekt, is het voor onze medewerkers lastig om hun werk goed te doen. Zorg dus voor een inzichtelijk watersysteem en voorzie dat op de geëigende plaatsen van goed leesbare labels.”
AquaReUse krijgt extra zuiveringstrap
Het Bleiswijkse zuiveringscollectief verwerkt de restwaterstromen van tien bedrijven, goed voor 85 ha groente- en siergewassen. Het zuiveringsconcept omvat twee processen – afvalwaterzuivering en gietwaterbereiding – die elk uit meerdere deelprocessen bestaan.
Afvalwaterzuivering
De eerste zuiveringsstap is het afvangen van grote en zware deeltjes bij binnenkomst van het afvalwater. Omdat de hoeveelheden afvalwater van de aangesloten bedrijven door het jaar heen variëren, kan er indien nodig ook slootwater worden ingelaten.
Na de voorzuivering wordt het water gebufferd in de ontvangstkelder, waar de resterende bezinkbare deeltjes van het water worden gescheiden. De volgende stap bestaat uit biologische zuivering door een rietfilter. Hier vindt de verwijdering en afbraak plaats van organische verontreinigingen, ziektekiemen en biologisch afbreekbare gewasbeschermingsmiddelen. Het water is nu visueel schoon en vergelijkbaar met het water uit een reguliere afvalwaterzuiveringsinstallatie.
Gietwaterbereiding
Om het water geschikt te maken voor hergebruik als gietwater, zijn twee aanvullende zuiveringsstappen nodig: oxidatievan de nog resterende opgeloste organische verbindingen en ziektekiemen, en het wegnemen van de laatste verontreinigingen en ongewenste zouten via omgekeerde osmose.
Het gezuiverde water gaat via een apart aangelegd distributiesysteem naar de aangesloten tuinbouwbedrijven. Een (tijdelijk) overschot aan gezuiverd water wordt in de bodem gebracht als reserve.
Slib en brijn
Toch heeft ook AquaReUse een reststroom die in het kader van de zuiveringsplicht behandeling vereist. Die restroom bestaat uit het slibwater uit de ontvangstkelder en uit de brijn van de omgekeerde osmose-unit.
“We onderzoeken op dit moment welke techniek en leverancier het beste aansluiten op de eisen en onze wensen”, zegt teler en voorzitter van het watercollectief Martijn Ammerlaan van kwekerij De Bleiswijkse Zoom. “Het streven is om het proeftraject en de onafhankelijke toetsing nog in het eerste kwartaal af te ronden. Vervolgens moeten we onze keuze voorleggen aan de BZG. Zodra de goedkeuring is afgegeven, kan de installatie worden geplaatst en voldoen we aan alle gestelde eisen.”
Samenvatting
Collectieve zuiveringsinstallaties die het gezuiverde water als gietwater terug leveren aan de aangesloten bedrijven, moeten de waterkwaliteit over een breed spectrum monitoren. Hiervoor is een uitgebreide bemonsterings- en analysemethodiek ontwikkeld. Daarnaast moeten ook collectieven voldoen aan de zuiveringsplicht voor te lozen restwater. De installaties daarvoor moeten apart worden goedgekeurd volgens de BZG-beoordeling.
Tekst en foto’s: Jan van Staalduinen.
[/wcm_restrict]