Vanaf april loopt bij de meeste teelten de dosering van gietwater op en kunnen problemen met het watergeefsysteem uitmonden in serieuze narigheid. Zo ook bij tomatenkwekerij Varekamp-De Zeeuw in De Lier. In 2016 kregen de telers te maken met verstopte druppelaars. De schade aan de teelt was aanzienlijk: planten gingen slap hangen. En dus startte het bedrijf een zoektocht naar oorzaak en oplossing.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
“We hebben in het begin van de teelt 10.000 labyrintjes vervangen, silo’s afgedekt en de slangen handmatig met hoge druk doorgespoten”, vertellen Rob Varekamp en Ron de Zeeuw. “Allemaal handmatig, hè! Dat kost tijd en geld. Het vervelendste: het probleem bleef.” Na overleg met hun toeleverancier kozen de telers voor het gebruik van gestabiliseerde waterstofperoxide Huwa-San TR-50.
Curatief en preventief
Ron Kleijn, accountmanager meststoffen van Horticoop bracht Varekamp-De Zeeuw in contact met het Belgische Roam Technology. “We ervaren al jaren goede resultaten met hun product. Dit middel reageert minder heftig en behoudt dus over een langere afstand en langere duur zijn werking. In vergelijking tot ‘gewone’ waterstofperoxide volstaat daarom een lagere gift.”
Het tweede voordeel is de begeleiding die bij het product hoort. Adviseur Jef van Gorp van de producent ondersteunt de telers met metingen, analyses en persoonlijk advies om de desinfecteer- en reinigingsprocedure te begeleiden. De telers gebruiken het middel nog steeds. In 2016 zetten we het curatief in en nu de verstoppingen zijn opgelost, hanteren ze het als preventieve maatregel. “De leidingen blijven schoon en met minder biofilm verklein je de kans op aandoeningen als crazy roots”, zegt Kleijn.
Druppelslangen
Waar het probleem zijn oorsprong vindt, is moeilijk te duiden. Voorgaande jaren waren er niet meer verstoppingen dan normaal en natuurlijk hadden de telers bij de teeltwissel alle druppelslangen gereinigd en ontsmet. Toch ging het mis. Varekamp: “In 2016 teelden we 4 ha Tommies snoeptomaatjes op kokos voor Greenco. Al snel ontdekten we kriskras door de kas verstopte druppelaars. De mat was kurkdroog. Met de opstart van een nieuwe teelt heb je wel vaker wat problemen, maar niet in deze mate. En ook de gebruikelijke extra naloop was deze keer niet afdoende.
De telers voedden de druppelslangen vanaf de gevel naar het betonpad en de meeste problemen zaten na de opstartfase bij het begin van de leiding. “In elk pad zag je een aantal slappe planten. We vervingen de labyrintjes tussen druppelslang en steker. Nadat we sommige labyrintjes wel twee of drie keer hadden vervangen, riepen we hulp in. Tja, dan zegt de een dit en de ander dat. Wat moet je geloven? Uiteindelijk kozen we voor Horticoop. Zij deden een snelle wateranalyse en haalden er een waterexpert bij. Deze constateerde relatief veel bacteriegroei en schimmeldraden en een te laag zuurstofgehalte in het gietwater.”
Stijgende flow
Nu, een klein jaar later, zitten leverancier, producent en telers weer met elkaar rond de tafel. Ze evalueren het verloop. En ze zijn het unaniem eens: het middel werkt. De verstoppingen zijn opgelost en de flow is gestegen van 850 liters per minuut naar 1.200. Dat is optimaal. Van Gorp: “Het controleren en meten van de waterstromen is onderdeel van onze aanpak. Tijdens mijn eerste bezoek bespraken we het type bedrijf, de structuur van het watersysteem, het soort aanvangswater en de microbiologische kwaliteit van het water. Door vooraf metingen te doen, is te zien hoeveel verontreiniging er al in het systeem zit. Aan de hand hiervan stellen we de benodigde concentratie van het middel en frequentie van toediening vast. Naarmate ons product langer werd gebruikt, steeg de flow in liters. Het systeem werd duidelijk schoner.”
Daarbij merkt hij wel op dat er meerdere factoren meespeelden bij het slagen van dit project. “Natuurlijk is de gestabiliseerde waterstofperoxide een goede basis, maar het effect is versterkt door de goede teeltstrategie van het bedrijf. De telers spoelden heel veel, lieten het nachtwater spuien, hergebruiken en startten dan weer vers. Alles computergestuurd.”
Tegen biofilm
Varekamp en De Zeeuw injecteren het middel direct in de hoofdleiding. “Je moet altijd gefaseerd reinigen”, benadrukt de Belgische adviseur. “Als je in één keer de biofilm aan de binnenkant van de leidingen losweekt, gaat het bij de eerstvolgende gietbeurt allicht klonteren en voor verstopping zorgen. In stapjes oplossen werkt veel beter. En nogmaals, de toevoeging van een stabilisator voorkomt ongewenste ontleding en verbetert de verwijdering van bacteriën en biofilm. De werkzame stof blijft lang op niveau en is een duurzame manier om water te desinfecteren en reinigen, zonder gevaar voor mens, plant en/of omgeving.”
Veilig voor wortels
Ook dat laatste kan De Zeeuw beamen. “Eenmaal in de mat, slaat het middel gelijk neer in water en zuurstof. Het drainwater bevat dan geen enkel spoor meer van het actieve waterstofperoxide. Het is veilig voor wortels. Sterker nog, een hoger zuurstofgehalte in het gietwater is sowieso goed voor de wortelgezondheid.”
Geen afvalstoffen in oppervlaktewater
Guus Meis, beleidsspecialist Water & Milieu van LTO Glaskracht Nederland, staat achter het gebruik van gestabiliseerde waterstofperoxide.
“Het gaat het ontstaan van een biofilm in de leidingen tegen en laat geen meetbare residuen na. En met het oog op vervuild oppervlaktewater is dat een absolute winst voor de hele sector. Want als de glastuinbouw in staat is om ook de kleinere waterstromen zodanig onder controle te krijgen dat ook die emissies kunnen worden voorkomen, is de kans dat middelen wegvallen door teveel normoverschrijdingen afgenomen. En hoe sneller we resultaten kunnen tonen, hoe beter we kunnen voorkomen dat het middelenpakket nog verder wordt verkleind.”
Meis noemt dat absoluut een stok achter de deur om hard te werken aan waterkwaliteit. Uit dat oogpunt kunnen telers naar zijn mening beter kiezen voor een middel als waterstofperoxide, dan bijvoorbeeld chloorbleekloog of salpeterzuur. Qua opslag: waterstofperoxide hoort thuis in de gevarenklasse waarop vanaf 50 kg de richtlijn PGS15 van toepassing is. “Onder de 50 kg geldt volgens het Activiteitenbesluit de zorgplicht, wat betekent dat je er netjes en voorzichtig mee om moet gaan. Dat is concreet te vertalen naar het plaatsen van de jerrycan in een lekbak en het neerzetten op een plaats buiten een looproute.”
Samenvatting
Verstopte leidingen kunnen voor grote problemen zorgen. Het gebruik van een gestabiliseerde waterstofperoxide houdt het systeem biofilm-vrij. De werkzame stof blijft lang op niveau en is een duurzame manier om water te desinfecteren en reinigen, zonder gevaar voor mens, plant en/of omgeving. Het laat dan ook geen meetbare residuen na. Naast schone leidingen halen telers winst uit een hoger zuurstofniveau van het gietwater.
Tekst: Jojanneke Rodenburg. Foto’s: Studio G.J. Vlekke
[/wcm_restrict]