Fabrikanten van allerlei producten, waaronder detergenten en wasmiddelen, maken gebruik van polyfosfaten. Deze voorkomen dat chemische verbindingen neerslaan en verstoppingen veroorzaken. In 2012 keek onderzoeker Wim Voogt al naar de effecten van een specifieke NPK-meststof. Aan deze meststof is polyfosfaat toegevoegd dat ervoor zorgt dat het element ijzer in oplossing blijft en niet neerslaat. Hoe werkt het en wat zijn de ervaringen in de praktijk?
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
IJzer is belangrijk voor de plant. Zo is het noodzakelijk voor de aanmaak van chlorofyl. Een gebrek aan het element leidt dan ook tot een lager niveau van fotosynthese en dus tot lagere producties. Bovendien heeft ijzer – Latijnse naam ferrum – een preventieve werking op het optreden van neusrot in tomaten en op chlorose.
Lastig element
Vooral in de teelt op substraat is ijzer een lastig element. Tot nu toe moesten telers ijzer altijd in de vorm van een organisch chelaat toedienen. Daarvan is een flink aantal producten op de markt, vaak in de vorm van een huislabel maar van dezelfde fabrikant.
Dit product, Micronutri Fe, is een NPK-meststof met de verhouding 0-42-48, met als extra bestanddeel 2,8% ijzer (Fe). Het product van fabrikant Prayon is al een aantal jaren op de markt. “IJzer is heel onstabiel in water en slaat makkelijk neer”, legt Dave Pinxteren uit. Hij is bij het bedrijf verantwoordelijk voor productontwikkeling en toepassingen in de tuinbouw. “Dat neerslaan moet je dus voorkomen, terwijl het ijzer toch vrij oplosbaar en dus goed opneembaar voor de plant moet blijven.”
Hogere gehalten
Door aan de NPK-meststof een polyfosfaat toe te voegen, wist de fabrikant dat effect te realiseren. Bij polyfosfaten zijn de fosfaatmoleculen aaneengeregen tot ketens. De plant kan deze ketens niet opnemen. Maar ze worden geleidelijk in de grond of substraat afgebroken, waarna het fosfaat voor de plant beschikbaar komt (slow release). Deze polyfosfaten zorgen ervoor dat de ijzer ‘complexeert’: het blijft in oplossing en slaat dus niet neer. De fabrikant zet het gepatenteerde product in de markt als een alternatief voor chelaten, die de naam hebben duur te zijn.
Pinxterens collega Kurt Verhelst, strategic account manager, vult aan: “In bladanalyses op basis van drogestof zien we hogere gehalten van niet alleen ijzer, maar ook van andere elementen waarop polyfosfaat een invloed heeft, zoals calcium, mangaan, zink en koper. Het polyfosfaat zorgt er dus voor dat de plant ook deze elementen voldoende kan opnemen en het gewas geen gebrek aan deze elementen oploopt.”
Een pure meststof
De twee bemestingsspecialisten noemen nog meer voordelen. Zo is in verschillende onderzoeken aangetoond dat hun product chlorose, oftewel bladverkleuring, weet terug te dringen. Het mechanisme werd aangetoond in de gewassen komkommer, paprika, gerbera, tomaat en aardbei.
Ook breekt de meststof minder af bij desinfectie met UV-licht dan de chelaten doen. Dat maakt de ontsmetting effectiever en zorgt ervoor dat het ijzer efficiënter wordt benut.
En anders dan chelaten is dit product een pure meststof. Het product bevat geen dragermateriaal zoals de chelaten hebben. Het gewas kan daardoor alle elementen opnemen en wat eventueel na recirculeren overblijft, is volledig biologisch afbreekbaar.
Gevoelig voor neusrot
Tomatenproducent Hortipower in het Belgische Merksplas is 14,5 ha groot, waarvan 6 ha wordt belicht. De onderneming teelt pruimtomaten en San Marzano’s op substraat. De ondernemers sorteren en verpakken op klantspecificatie en doen dat met drie andere tomatentelers in de gezamenlijke onderneming Tomeco Services. Via Coöperatie Hoogstraten gaan de producten naar de afnemers.
Drie jaar geleden gebruikte Hortipower het product van de Belgische fabrikant voor het eerst. “Vooral San Marzano’s zijn erg gevoelig voor neusrot”, vertelt Tom Lefevre, samen met John Vermeiren en Dirk van den Plas eigenaar van het bedrijf. “Voor ons was dat de reden om het product te gaan proberen. Onze verwachtingen zijn uitgekomen, de resultaten zijn goed. Want vergeleken met de jaren vóór 2015 zien we nu duidelijk minder neusrot in onze tomaten.”
Zijn ervaringen vinden steun in een onderzoek van het Nederlandse Botany, dat in een vergelijkende proef met opzettelijk slechte omstandigheden voor het gewas ruim 40% minder neusrot noteerde.
Positieve invloed op gewas
Lefevre zegt tevens minder last van verstoppingen van het leidingensysteem te hebben. “Het lijkt er dus op dat de leidingen dankzij het polyfosfaat in Micronutri Fe beter schoon blijven en er minder elementen neerslaan.”
Daarnaast constateert hij een positieve invloed op het gewas. “Wij zien niet alleen minder neusrot in onze tomaten, het gewas staat er ook beter bij. Het is vitaler en gezonder en misschien zelfs een tikkeltje weerbaarder. Bovendien is het blad donkerder – meer chlorofyl – en hebben we minder last van bladrandjes, een bekend verschijnsel als de plant een tekort aan ijzer heeft.”
Goed beschikbaar
De meststof houdt ijzer goed beschikbaar bij pH-waarden beneden 7. Loopt de zuurgraad op, dan moet er worden gecorrigeerd, anders kan een gebrek aan de andere elementen ontstaan. Pinxteren: “Het is een alkalisch product; als de teler het toedient stijgt de pH. Maar een dreigende afwijking kan hij al in de mengbak of in een aparte C-bak corrigeren door eventueel aan te zuren.”
Telers die het product willen gebruiken, kunnen met een tool op de website van de fabrikant uitrekenen hoeveel ze kunnen gebruiken zonder dat de plant een tekort of een teveel aan fosfaat en kali krijgt.
Samenvatting
Veel fabrikanten van meststoffen gebruiken polyfosfaten in hun producten. Een Belgische onderneming levert een NPK-meststof die ijzer bevat. Dankzij een toegevoegd polyfosfaat kan het ijzer niet neerslaan. In verschillende onderzoeken is tevens aangetoond dat het product chlorose (bladverkleuring) weet terug te dringen. Tomatenteler Hortipower rapporteert een vitaler en sterker gewas dat minder gevoelig is voor neusrot en daarnaast schonere leidingen.
Tekst en beeld: Jos Bezemer.
[/wcm_restrict]