In de transitie naar een fossielvrije glastuinbouw is de toekomstige beschikbaarheid van CO2 een belangrijk dossier. Koolstofdioxide uit afvalverbranding is een belangrijke en realistische kijkrichting als het gaat om alternatieve bronnen voor de glastuinbouw. In Alkmaar staat de eerste bio-energiecentrale die een pilot is gestart in samenwerking met de glastuinbouw.
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
De vijf verdiepingen hoge installatie past niet op de foto. Zelfs in panoramamodus is het niet in beeld te vangen. “Dit is nog maar een kleinschalig project”, zegt Jan Peter Born van HVC Alkmaar. “Hiermee vangen we 4 kiloton CO2 per jaar af; we zuiveren en vervloeien het en leveren het aan de glastuinbouw. Aan Agriport A7 in dit geval.”
Meer bronnen
“Duurzaamheid staat bij ons hoog in het vaandel. Vorig jaar april publiceerde De Groene Amsterdammer een lijstje met de grootste luchtvervuilers. Wij stonden op de tiende plek met 1,4 miljoen ton uitstoot van CO2, naast Shell. Dat is een lijstje waar je niet op wilt staan”, zegt Born. “We willen een duurzaam bedrijf zijn. Koolstofdioxide beïnvloedt het klimaat en het milieu. Dat is op de langere termijn niet houdbaar. Daarnaast zien we ook kansen voor ons zelf. Onze klanten zijn onder andere gemeenten. Het wordt aantrekkelijker voor hen om zich bij ons aan te sluiten, als we de goede dingen doen.”
Ook de glastuinbouw wil goede dingen doen. LTO Glaskracht Nederland heeft in haar Energievisie de ambitie uitgesproken dat de sector in 2040 klimaatneutraal opereert. CO2 uit afvalverbranding biedt kansen, stelde Dennis Medema, Innovatiespecialist Kas als Energiebron bij LTO Glaskracht, al eerder. “Er is krapte op de markt. Momenteel wordt er circa 450 kiloton via OCAP en 100 kiloton vloeibare CO2 geleverd. De uiteindelijke vraag, op het moment dat de sector geen aardgas meer stookt, ligt op zo’n 2.000 kiloton. Nu vult aardgas dat gat op, maar het zal duidelijk zijn dat dit geen duurzame oplossing is. Meer bronnen zijn dus noodzakelijk.”
Steun overheid
De afvalbranche past goed in dat plaatje. De vraag vanuit de sector matcht het aanbod. Daarnaast liggen afvalbedrijven mooi verspreid over Nederland ten opzichte van glastuinbouwgebieden. AVR uit Rotterdam en AEB uit Amsterdam zijn daarbij relatief eenvoudig op het bestaande OCAP-netwerk aan te sluiten. Ook kunnen de afvalbedrijven 365 dagen per jaar leveren, wat zorgt voor continuïteit. Koolstofdioxide uit de afvalverbrandingsinstallaties is bovendien voor meer dan 60% van biogene oorsprong.
Hoewel de techniek zich al heeft bewezen, zitten er nog wel haken en ogen aan het verhaal. Zo is er een onrendabele top. “Met het huidige beeld is deze voorziening zonder subsidie te duur voor de glastuinbouw”, zegt Medema. “CO2 uit aardgas via de WKK is goedkoper, dus de overheid moet bijspringen om dit alternatief tot een succes te maken en zo de verduurzaming van de glastuinbouw verder te helpen.”
Daarnaast is de status van de koolstofdioxide uit rookgassen nog onduidelijk. “In maart beginnen we met leveren van CO2 aan een intermediair, die het op haar beurt weer per tankauto levert aan omliggende telers. Als de status ervan dan nog steeds onduidelijk is, hebben we een probleem”, zegt Born. “Op politiek vlak zijn we dus druk bezig om dit op tijd voor elkaar te krijgen.”
Haalbaarheidsstudies
Niet alleen HVC is bezig met een pilot (zie kader). In Duiven bouwt AVR momenteel een installatie waar 60 kiloton CO2 per jaar zal worden afgevangen en geleverd aan de glastuinbouw. Daarnaast zijn er bij diverse afvalenergiecentrales haalbaarheidsstudies gaande. “Zo ook bij ons. Wij willen een grootschaligere afvang opzetten”, legt Born uit. “We hopen dat de haalbaarheidsstudie als onderbouwing kan dienen voor een subsidieaanvraag voor een grotere businesscase.” Die zal dertig keer zo groot worden als de huidige en 15 ton per uur afvangen. De installatie levert in totaal 75.000 ton CO2 per jaar aan omliggende glastuinbouwgebieden.
In de betreffende haalbaarheidsstudie nemen de bedrijven vooral de kwaliteit en de financiële haalbaarheid van het hele project onder de loep. “De concentratie en kwaliteit uit rookgassen is niet voldoende”, legt Born uit. “Het gas moet eerst worden geconcentreerd en gereinigd, voordat toepassing in de glastuinbouw mogelijk is. We gebruiken hiervoor de zogeheten aminemethode. In een absorptiekolom worden de rookgassen van beneden naar boven gedoucht in een mengsel van water en amines. De CO2 lost hierin op, zodat de rookgassen vrij worden van koolstofdioxide. Door vervolgens de amine-oplossing te verhitten, ontstaat een puur gas. Als we dat laten afkoelen en vervloeien, krijgen we bruikbare CO2.”
Nog veel vragen
Maar dan zijn we er nog niet, gaat hij verder. “We moeten onderzoeken wat de invloed is van deze amines. Technische oplossingen hebben vaak een keerzijde, die zich pas vele jaren later kunnen openbaren. Denk aan asbest. Amines verdampen deels in de schoorsteen, dus wat is het effect ervan op het milieu? Daar komt bij dat een amine ook weer verbindingen aangaat met andere stoffen in het rookgas. In welke mate worden deze verbindingen gevormd en welke invloed hebben die stoffen op het milieu? Dat zijn vragen die we eerst moeten beantwoorden. We willen natuurlijk voorkomen dat over tien jaar een wethouder hakkelend moet gaan uitleggen dat CO2-afvangst uit afvalverbranding gevaar voor de volksgezondheid oplevert doordat er bijproducten vrijkomen.”
Er zitten dus nog haken en ogen aan het verhaal, maar volgens beiden is de afvalverbranding een belangrijke en realistische kijkrichting. “Het is een deeloplossing en iets tijdelijks”, zegt Born, “want misschien hebben we over 50 jaar geen schoorsteen meer en halen we CO2 uit de buitenlucht, maar het is goed dat de innovaties er zijn. Niets doen is geen optie.” Medema beaamt dat: “Het is een belangrijke randvoorwaarde voor de verdere verduurzaming van de glastuinbouw.”
Grote ambities en groot potentieel afvalbedrijven
De afvalsector heeft grote ambities als het gaat om klimaat en duurzaamheid. CO2 afvangen en hergebruiken past goed in de visie van de Vereniging Afvalbedrijven.
“Er is een groot potentieel. Het is technisch mogelijk en we hebben goede afzetmogelijkheden, waaronder de glastuinbouwsector”, zegt beleidsmedewerker Liane Schoonus. “Hiermee dragen we als sector bij aan recycling, verduurzaming en het realiseren van de klimaatdoelen.”
De afvalenergiecentrales verwerken jaarlijks ongeveer 7,8 miljoen ton brandbaar restafval. Een ton afval komt overeen met een ton CO2. Bijna twee derde daarvan heeft een biogene en dus duurzame oorsprong. “Dat maakt ons een interessante partner voor de glastuinbouw”, zegt Schoonus. “Allebei hebben we de ambitie om bij te dragen aan de klimaatdoelen.”
Olievlekwerking
De verwachting is dat CO2-afvang en -levering aan de glastuinbouw binnen een paar jaar te realiseren is. “Dat heeft ook te maken met het feit dat we het samen doen. Binnen onze brancheorganisatie is er een werkgroep, die de ontwikkelingen op de voet volgt. Samen met LTO Glaskracht zijn we daardoor een stevige partij naar de overheid toe. Innovatie begint bij de leden, maar we zien nu al een olievlekwerking ontstaan.”
Diverse afvalverwerkers zijn bezig met afvang. Zo past Twence de koolstofdioxide intern toe voor het reinigen van rookgassen. GFT-vergisters van onder meer Indaver, ARN en Attero produceren vloeibare CO2. Slibverwerking Noord-Brabant (SNB) in Moerdijk haalt al ruim 10 jaar CO2 uit haar rookgassen en levert dat aan kalkproducent OMYA. AEB, AVR, HVC en Twence doen haalbaarheidsstudies naar het afvangen en hergebruiken in de glastuinbouw.
Samenvatting
HVC Alkmaar is de eerste bio-energiecentrale die een pilot is gestart omtrent het afvangen van CO2 uit afvalverbranding. Deze koolstofdioxide wordt geleverd aan de glastuinbouw. Het lijkt een mooi alternatief voor CO2 uit aardgas via de WKK. De vraag vanuit de sector matcht met het aanbod van de afvalbedrijven. Daarnaast liggen afvalbedrijven mooi verspreid over Nederland ten opzichte van glastuinbouwgebieden. Toch is het niet zomaar gerealiseerd. Zonder subsidie is deze voorziening nog te duur voor de glastuinbouw. De overheid zal dus moeten bijspringen.
Tekst: Marjolein van Woerkom
Beeld: HVC Alkmaar
[/wcm_restrict]