In de hoogontwikkelde Nederlandse glastuinbouw werken het onderzoek, de telers en het bedrijfsleven permanent aan vernieuwingen. Recente ontwikkelingen in de grote vruchtgroentegewassen zijn Het Nieuwe Telen, LED-licht en diffuus glas. Hebben de veredelingsbedrijven in dit segment al de rassen die op de nieuwe teeltomstandigheden zijn afgestemd? “Is het een trend of is het een hype? Het antwoord op die vraag bepaalt hoe wij ermee omgaan.”
[wcm_nonmember]
Voor het bekijken van deze content heeft u een lidmaatschap nodig, of log in als u al een lidmaatschap heeft.
[/wcm_nonmember]
[wcm_restrict]
Dat zegt Jan Kamper. Bij Monsanto in Bergschenhoek is hij technology development area lead en verantwoordelijk voor alle rassenproeven in het veld in Noordwest-Europa. Kamper beschouwt de nieuwe teelttechnologieën als blijvertjes, het zijn trends. Dat wil nog niet zeggen dat de veredelaar meteen alles op alles moet zetten om rassen te ontwikkelen die op de nieuwe technieken zijn afgestemd. “De veredelingsdoelen zijn zeer divers. Denk aan groeikracht, productievermogen, smaak en resistenties. We moeten daarom keuzes maken. De markt geeft het tempo aan: als een derde van de telers op Het Nieuwe Telen, op LED-licht of op diffuus glas overstapt, moeten wij er ook werk van maken.”
Zijn collega Franky van Looveren is sales manager voor de Benelux, Polen en de Duitstalige landen. Hij deelt de mening van Kamper, maar ziet in Nederland nog geen druk gebruik van de nieuwe ontwikkelingen. “Het zijn technieken die hier worden geboren en ontwikkeld, maar de Nederlandse telers omarmen ze nog niet massaal. Soms zien we dat de belangstelling voor de nieuwe technieken buiten Nederland groter is dan hier. Denk bijvoorbeeld aan de gesloten kas.”
Testen in extreme situaties
Niettemin houdt het bedrijf terdege rekening met bijvoorbeeld Het Nieuwe Telen. Het bedrijf kiest voor een praktische benadering. Kamper: “We testen nieuwe rassen op bedrijven die conventioneel telen, maar ook op bedrijven die de principes van Het Nieuwe Telen gebruiken. We willen natuurlijk wel weten hoe een ras zich onder andere teeltomstandigheden houdt.”
Daarnaast werkt het veredelingsbedrijf bewust met testbedrijven en locaties waar de omstandigheden extremer zijn. Vaak is al bekend hoe een ras daar zal presteren. “Maar”, zegt Van Looveren, “we willen het toch weten: wanneer precies geeft een ras het op? Het is informatie die wij in ons werk kunnen gebruiken.”
Monsanto kijkt naar rassen die minder energie vragen, werkt met onderstammen en speurt rond in de eigen genenpool. “Als onze veredelaars denken een ras te hebben gevonden dat minder gevoelig is voor kouschade, zullen wij zo’n potentiële nieuwkomer altijd onder koudere omstandigheden gaan testen”, zegt Kamper. “En onze veredelaars koppelen de gevonden eigenschap terug aan de ouderlijnen. Die ouderlijnen kunnen zij later weer oppakken en er op voortborduren.”
Naar maatwerk voor de teler
In de veredeling van met name tomaat neemt de vraag naar maatwerk toe. Naarmate de bedrijven en de zakelijke belangen groter worden, zoeken tomatentelers steeds vaker naar onderscheid. “In de segmenten tros- en middentrostomaten is het maatwerk vooral afgestemd op de teelttechnologische omstandigheden. Maar de vraag naar maatwerk komt vooral uit het segment specialties. Daar zoeken de telers naar rassen die een ander niet heeft, daar draait het dus om de exclusiviteit”, zegt Kamper.
Door de vraag naar maatwerk neemt het aantal rassen toe, worden meer rassen getest en wordt de genenpool uiteraard groter.
De pratende plant
Sensoren die de plant laten praten, zijn ook in de veredeling in opkomst. Ze geven veel informatie over de reacties van een ras op omgevingsfactoren als temperatuur, vochtigheid, CO2-gehalte en instraling. Het maakt het veredelen efficiënter. Immers, dankzij méér informatie is sneller duidelijk welke nieuwe rassen iets toevoegen aan het beschikbare assortiment.
De informatie die de sensoren genereren, is op nog een manier bruikbaar. Van Looveren: “Als er een nieuw ras is ontwikkeld, kunnen we de telers de meetgegevens aanbieden. Die kunnen zij gebruiken om het nieuwe ras te leren telen. Dat is heel belangrijk voor wie een nieuw ras op bijvoorbeeld tien of twintig hectare gaat zetten. Dan wil niemand door fouten in de teelt één of twee kilogram per vierkante meter missen.”
Elke vraag in te vullen
Bij Enza Zaden is Wouter Lindeman crop breeding manager peppers. Het Enkhuizense veredelingsbedrijf hoeft voor de Nederlandse markt geen programma’s op te zetten die op de nieuwe ontwikkelingen zijn afgestemd. “We veredelen wereldwijd en we hebben een enorme variatie aan rassen en eigenschappen in de genenpool. In de geblokte paprika’s kunnen we een veranderende vraag dus vaak vanuit ons bestaande rassenportfolio invullen.”
Lindeman neemt diffuus glas als voorbeeld. In Nederland is dat een nieuwe ontwikkeling. Maar rassen die met diffuus licht kunnen ‘omgaan’, zijn er al. Bijvoorbeeld in Mexico, waar in bepaalde regio’s de instraling zeer hoog is. “Dergelijke rassen kunnen we ook in Nederland gaan verkopen. Dan hebben we het natuurlijk over rassen die in Mexico voor een zwaar gestookte teelt worden gebruikt en die dus goed in de Nederlandse omstandigheden passen.”
Energiebesparing via onderstam
Overigens zal Enza Zaden een ras dat van elders naar de Nederlandse markt wordt overgebracht, altijd eerst ook onder de Nederlandse omstandigheden testen. In andere typen paprika’s is de situatie anders, aldus Lindeman. “Dan gaat het om veel kleinere segmenten. Die bedrijven lopen niet voorop in vernieuwing van de teelt. Begrijpelijk, want je bouwt niet zomaar even tien hectare kas met diffuus glas voor de teelt van een specialty.”
Lindeman stipt de doelstelling ‘energie besparen’ van Het Nieuwe Telen aan. Het veredelingsbedrijf uit Noord-Holland werkt daaraan door bijvoorbeeld paprika’s op onderstammen te zetten. Op een goede onderstam weet de plant uit het nutriëntenaanbod méér kilogrammen te produceren. “Daardoor dalen bij een onveranderd energieregime de energiekosten per kilogram product. In feite dus een besparing op energie.”
Veredelen voor belichte teelt
Zijn collega Marcel Mooij is crop breeding manager heated tomatoes. Het veredelingsbedrijf werkt ook in het gewas tomaat in verschillende klimaatzones en kan putten uit bestaande rassen die het onder de omstandigheden van Het Nieuwe Telen al goed doen. “Maar we volgen daarnaast een tweede spoor: in de productontwikkeling kijken wij natuurlijk ook naar de eisen van Het Nieuwe Telen. Sowieso werken we vaak met rassen die – het ideaal voor veredelingsbedrijven – zeer flexibel zijn en op allerlei verschillende plekken in de wereld goed en probleemloos produceren.”
Telen met belichting is een ander verhaal, aldus Mooij. Hij wijst op Noordwest-Europa, Scandinavië en Rusland, waar het areaal belichte tomaten snel groeit. “Deze manier van telen vraagt veel meer aanpassingen van de plant dan Het Nieuwe Telen. Ooit zijn we in dit segment begonnen met rassen die voor de onbelichte teelt waren ontwikkeld. Maar nu vragen de telers echt om rassen die veel preciezer op de belichte teelt zijn afgestemd. Wij hebben al rassen die het onder belichting goed doen, maar werken dus tevens aan nieuwe, afgestemde rassen.”
Samenvatting
Nieuwe teelttechnologieën, zoals Het Nieuwe Telen, telen onder belichting en diffuus glas, stellen nieuwe eisen aan de gewassen. De veredelingsbedrijven stellen dat zij in hun bestaande assortiment al rassen hebben die geschikt zijn voor de nieuwe omstandigheden. Tegelijkertijd zoeken zij in hun genenpool naar nieuwe rassen die op de nieuwste eisen zijn afgestemd.
Tekst: Jos Bezemer. Foto’s: Vidiphoto.
[/wcm_restrict]